Bạn đang ở trong một buổi hòa nhạc, mọi người ai cũng nhảy nhót xập xình, hò reo ầm ĩ, và bạn cũng tham gia với họ. Hoặc bạn ở trong một nhóm người hung hăng, la lớn những lời tục tĩu với một nhóm khác, và bạn tham gia với họ. Cả hai hành vi này đều là ví dụ về sự đánh mất cá tính bản thân.
You’re at a concert and everyone is jumping up and down, screaming loudly, so you join in. Or you’re in a group of people who are becoming aggressive and screaming obscenities at another group, so you join in. Both types of behavior are examples of deindividuation.
Hiện tượng tâm lý đánh mất cá tính chính mình là những điều diễn ra khi bạn ở cạnh người khác, và suy nghĩ và hành động của bạn bắt chước theo họ – ngay cả khi đó là điều bạn bình thường bạn sẽ không làm.
The psychological phenomenon of deindividuation is what happens when you are around other people, and your thoughts and actions mimic theirs—even if it’s something you would not normally do.
“Đánh mất bản thân là khi một người trở thành một phần của đám đông hoặc một nhóm và rồi bắt đầu đánh mất đi bản dạng cá nhân của mình, tiếp nhận lối tư duy của bầy đàn,” theo lý giải của Reena B. Patel, nhà tâm lý học và chuyên gia phân tích hành vi.
“Deindividuation refers to when a person becomes part of a crowd or group and then begins to lose their individual identity, [adopting a] ‘mob mentality’,” explains Reena B. Patel, psychologist and Licensed Educational Board-Certified Behavior Analyst.
Hiện tượng này không phải lúc nào cũng gây hại hoặc có vấn đề, và đôi khi còn khá vui, nhưng trong nhiều trường hợp, đánh mất bản thân có thể tác động tiêu cực lên chúng ta và mọi người quanh ta. Hãy cùng trao đổi về những điều có thể gây ra hiện tượng này và cách nó ảnh hưởng lên hành vi chúng ta.
It’s not always necessarily harmful or problematic, and sometimes it’s even fun, but there are a number of situations where deindividuation can have a negative impact on ourselves and others around us. Let’s talk about what may cause this phenomenon and how it affects our behavior.
Tại sao đánh ta đánh mất cá tính bản thân? Why Does Deindividuation Occur?
Mỗi người khi ở trong đám đông thường hành xử ít là bản thân hơn, thay vào đó là dưới dạng một phần của nhóm. Khả năng hòa nhập vào với mọi người khác có để khiến ta tiếp nhận và làm theo một số hành động của mọi người quanh ta. Cá tính riêng của ta phai nhạt dần, và cũng có nghĩa rằng, ta trở thành kẻ ẩn danh.
People who are a part of a crowd often act less as individuals, and more as a part of a group. That ability to blend in with everyone else can lead someone to adopt the actions of others around them. Their individuality fades, and in a sense, they become anonymous.
Nguyên nhân có thể gây hiện tượng này. Possible Causes of This Phenomenon
Không còn là mình có thể đến từ sự thiếu hụt sự tự nhận thức bản thân và tự kiểm soát chính mình, khiến một người hành xử khác đi con người bình thường họ vốn là, và để lại những hệ quả không mong muốn.
Deindividuation can come from a lack of self-awareness and self-control, cause a person to behave differently than they normally would, and result in unintended consequences.
“Ẩn danh có thể giúp một người thực hiện hành vi mà vốn họ sẽ không làm nếu bị nhận ra,” theo giải thích của TS. John Delatorre, một nhà tâm lý học pháp chứng. “Việc được phép ẩn danh có thể là một cơ hội để biến ước muốn thành sự thật, làm những hành vi mà họ luôn muốn làm, nhưng có thể đóng vai trò như một thứ giúp giảm sự kiềm chế, cho phép chủ thể được tự do buông bỏ những thứ đang kiểm soát họ mỗi ngày.”
“Anonymity can allow someone to engage in a behavior they wouldn’t do if they would be recognized,” explains John Delatorre, PsyD, a forensic psychologist. “Being anonymous can be an opportunity for wish fulfillment, doing the behaviors they have always wanted to do, but it can also work as a disinhibitor, allowing the person the freedom to let go of the controls they experience daily.”
Vì chủ thể quá gắn mình vào những gì nhóm đang làm và trở thành một phần của nó, nên khả năng tự nhận thức gặp vấn đề. Họ làm theo đám đông, bất kể là nhóm lớn hay nhỏ.
Because a person is so engrossed in what the group is doing and being a part of it, their own self-awareness suffers. They follow the crowd, no matter what the size.
Sức mạnh và sự an toàn cũng nằm ở số đông. Đôi khi, sẽ khá nguy hiểm hoặc liều lĩnh khi đi ngược lại với đám đông. Cũng chẳng lấy gì làm lạ khi ta không muốn mình quá nổi bật.
There is also strength and safety in numbers. At times, it can feel dangerous or risky to go against the crowd. It’s not unusual for us to not want to stand out too much.
Người trong nhóm lớn hơn sẽ dần bớt nhận thức bản thân. People in Larger Groups Become Less Self-Aware
Nghiên cứu từ nhiều thập kỷ trước đã phát hiện ra rằng khi kích thước nhóm tăng lên, tự nhận thức bản thân giảm đi. Con người ta sẽ cảm thấy ít bị chú ý và ít tội lỗi hơn khi thực hiện những hành vi đáng ngờ.
Studies dating back decades have found that as the size of the group increases, self-consciousness decreases.1 People feel less likely to be noticed and less guilty about engaging in questionable behavior.
Bạn có biết? Did You Know?
Nhà tâm lý học Leon Festinger đã bắt đầu sử dụng thuật ngữ đánh mất cá tính vào những năm 1950, để mô tả hành vi và hành động của con người ta khiến họ mất dần đi cá tính riêng hơn khi tập trung lại trong một nhóm.
Psychologist Leon Festinger started using the term deindividuation in the 1950s, to describe when people gather in a group, and their behaviors and actions cause them to be less individualized.2
Lối suy nghĩ này cũng áp dụng cho khoảng cách. Khi con người ta ở khoảng cách xa với hệ quả từ hành vi của mình, họ sẽ dễ hùa theo tâm lý bầy đàn. Tuy nhiên, ngay cả những nhóm nhỏ và khoảng cách với hệ quả có hạn chế đi nữa thì cũng không xóa bỏ được hiện tượng đánh mất chính mình này.
This line of thinking also applies to distance. When people are further away from the consequences of their behavior, they’re more likely to give in to mob mentality. However, even small groups and limited distance don’t eliminate deindividuation.
Hệ quả của việc đánh mất cá tính bản thân. Consequences of Deindividuation
Casting off restraint can be a good thing when you’re seeking to relax and unwind. But when casting off restraint leads to impulsive, risky behaviors that you wouldn’t otherwise engage in, it can have dangerous consequences. As a group mentality takes over, its members can become more aggressive, even taking part in illegal behaviors, or skirting societal norms. Both moral and ethical boundaries are often eroded when deindividuation takes over.
Nếu hành động của ai đó như kiểu nằm ngoài cái mà gia đình và bạn bè mong đợi họ làm, thì họ sẽ bị bối rối, cảm thấy những người ấy chẳng bao giờ thực sự hiểu được mình. Điều này đặc biệt đúng khi những hành động trong nhóm đưa đến sự bắt bớ và hành động pháp lý. Một người có thể mất việc, cũng như những mối quan hệ quan trọng với gia đình và bạn bè.
If someone’s actions seem completely outside of what family and friends expect a person to do, it leaves people confused, feeling like they never really knew the person. This is especially the case when the actions within the group lead to arrest and legal action. A person can lose their job, as well as important relationships with family and friends.
Không có lĩnh vực nào chứng kiến tác động mạnh mẽ của sức mạnh tâm lý đám đông và mất đi cá tính riêng như trên không gian mạng trực tuyến. Nghiên cứu chỉ ra rằng đánh mất cá tính bản thân góp phần vào hiệu ứng mất kiểm soát trực tuyến, về cơ bản là việc con người ta tự do hơn trong việc đưa ra bình luận hoặc hành xử theo cách mà bình thường ngoài đời họ không làm. Bạo lực hay bắt nạt trên không gian mạng cũng là một hệ quả không mong muốn; hơn 40% người trưởng thành tại Hoa Kỳ nói mình đã từng bị bắt nạt trên không gian mạng.
No arena has seen greater impact of the power of group mentality and loss of individuality than in the online realm. Research shows that deindividuation contributes to the online disinhibition effect, which basically means that people feel freer to make remarks and behave in ways that they wouldn’t in person.3 Cyberbullying is also an unwanted consequence; over 40% of adults in the United States say they’ve experienced cyberbullying.4
“Mạng xã hội đã đưa đến nhiều cơ hội để con người ta đánh mất đi cá tính chính mình hơn. Một hoặc hai bình luận tiêu cực trên tường hoặc bài đăng, khiến nhiều người khác cũng tham gia vào hành vi tiêu cực và bắt nạt trên mạng. Họ có một nhóm và không phải đối mặt với người họ đang bắt nạt, vậy nên họ cảm thấy thoải mái hơn khi thực hiện hành vi này. Khả năng người này có bình luận tương tự ở ngoài đời khi đối mặt với người kia là rất thấp,” theo Patel.
“Social media has allowed for greater opportunity to participate in deindividuation. One or two negative comments on a feed or post, leads to others participating in negative and cyberbullying behaviors. They have a group and do not have to face the individual they are bullying, so they feel more comfortable engaging in the behavior. The likelihood that the individual would say the same comment in person when faced with the individual is low,” Patel notes.
Nếu bạn thấy mình đang thiếu thận trọng và có khả năng nhượng bộ với áp lực từ nhóm, có một số cách để duy trì nhận thức tỉnh táo về bản thân và không tham gia vào đám đông.
If you find yourself casting caution to the wind and potentially giving in to the peer pressure of a group, there are ways to remain self-aware and not join the crowd.
Giảm bớt tác động của việc đánh mất cá tính bản thân. Lessening the Effects of Deindividuation
Việc được tham gia vào nhóm lớn và cùng nhau trải nghiệm có thể khá thú vị. Nhưng bạn vẫn cần duy trì sự kiểm soát với suy nghĩ và quyết định của mình. Nhận thức rõ hành vi của mình và tác động của nó lên mọi người là một khởi đầu tốt.
It can almost be intoxicating to be a part of a big group, having a shared experience. But it’s still important to maintain control of your thinking and decisions. Being aware of your behavior, and its impact on others, is a good place to start.
Tăng khả năng tự nhận thức bản thân, và chú tâm đến cái mình đang làm, và lý do mình làm chúng. Việc hét lớn ở trận bóng đá với mọi người để cổ vũ cho đội bóng của mình là điều tốt. Ném đồ uống vào trọng tài khi người khác cũng làm vậy vì bạn không đồng ý với tiếng còi của họ, là không được. Bối cảnh tình huống là cực kỳ quan trọng giúp ta biết được liệu việc đánh mất cá tính bản thân là vui vẻ không gây hại hay một thứ gì đó khác và nếu có thì là thời điểm nào.
Increase your own self-awareness, and be mindful of what you are doing, and why. Shouting at the football game along with others to cheer on your team is a good thing. Throwing drinks at the referees when others do it because you disagree with the call, is not. The context of a situation is critical to knowing if and when deindividuation is harmless fun or something else.
Ngoài ra, hãy để tâm đến thái độ và mục tiêu của nhóm bạn đang ở cùng. Họ có giá trị và thái độ giống với bạn không? Nếu có, họ sẽ ít có khả năng làm những điều đi ngược lại với hệ thống giá trị của bạn. Hãy giữ một góc nhìn lành mạnh về tình huống hiện hữu.
Also, be cognizant of the attitudes and agenda of the group that you are with. Do they have the same values and attitudes as you? If so, they’re less likely to start doing things that are against your value system. Keep a healthy perspective of the situation at hand.
Bạn cũng có thể đấu tranh chống lại tác động của việc đánh mất cá tính bản thân bằng cách thể hiện sự thấu cảm. Nếu bạn đang ở trong một nhóm đang dần trở nên kích động và tức giận, hãy dành a một khoảnh khắc nghĩ về người đang phải tiếp nhận nỗi tức giận đấy. Thực hành thấu hiểu và yêu thương có thể giúp bạn rất nhiều trong việc giải tỏa một tình huống căng thẳng.
You can also fight against the effects of deindividuation by being empathetic. If you’re in a group that is becoming riled up and angry, take a moment to think about the person who’s on the receiving end of that anger. Exercising a little understanding and compassion can go a long way toward diffusing a tense situation.
Sau cùng thì, tự kiểm soát và tự nhận thức chính là chìa khóa để giúp bạn giữ được bản dạng của chính mình, thay vì tiếp nhận tâm lý đám đông.
Ultimately, self-control and self-awareness are key to keeping your own identity, instead of adopting a group mentality.
TS. Delatorre kết luận, “Vấn đề mấu chốt nằm ở chỗ cái gì đang thực sự diễn ra, [và liệu] chủ thể có [đang] trở thành nạn nhân của một hiệu ứng dễ lây lan từ các thông điệp xã hội không.”
“It comes down to what is actually happening, [and whether] the person [is] falling victim to a contagion effect of societal messaging,” Dr. Delatorre concludes.
Tham khảo. Sources
Diener E, Lusk R, DeFour D, Flax R. Deindividuation: Effects of group size, density, number of observers, and group member similarity on self-consciousness and disinhibited behavior. Journal of Personality and Social Psychology. 1980;39(3):449-459.
Douglas, Karen M. Deindividuation. Encyclopedia Britannica.
PsyBlog. Deindividuation in Psychology: Definition and Examples.
Statista. Cyberbullying – Statistics and Facts.
Exploring Psychology - Khám Phá Tâm Lý Học 