Tự lập là tự vận hành cuộc sống hoặc tự chăm lo cho bản thân mình. Người trưởng thành thường cần vận hành mọi chuyện một cách tự lập, như tự lên hẹn và tuân thủ các cuộc hẹn, hoàn thành nhiệm vụ công việc, hoặc duy trì môi trường sống an toàn và lành mạnh.
Independence refers to being self-sufficient or taking care of yourself. It is often necessary to function independently as an adult, such as making and keeping your appointments, completing assignments for work, or maintaining a healthy and safe living environment.
Tuy nhiên, cũng như bất cứ đặc điểm tính cách nào khác, tự lập có thể nguy hiểm khi quá mức đến cực đoan. Mọi người ai cũng gặp phải những khó khăn mà bản thân khó mà tự mình xử lý, và ai cũng có những nhu cầu không thể được đáp ứng nếu không có sự hỗ trợ từ người khác.
However, like any trait, independence can be dangerous when taken to an extreme. Everyone encounters challenges they cannot tackle on their own, and everyone has needs they cannot meet without support.
Tự lập quá mức là như thế nào? What Does Hyper-Independence Look Like?
Tự lập quá mức mô tả nỗ lực của một người luôn muốn hoàn toàn độc lập trong mọi chuyện, ngay cả khi không mang lại lợi ích hoặc khi thực sự cần đến sự giúp đỡ của người khác.
Hyper-independence describes an individual’s attempt to remain fully independent in everything, even when it isn’t beneficial or when help from others is genuinely needed.
Khi nhu cầu độc lập đạt đến một ngưỡng không tốt, thì hệ quả sẽ là tình trạng tự lập quá mức. Một người tự lập quá mức thường né tránh nhờ giúp đỡ hoặc nhờ hỗ trợ, dù có gây tổn hại cho bản thân. Hành vi này có thể là một phản ứng với sang chấn.
When the need for independence reaches an unhealthy level, hyper-independence results. A hyper-independent person tends to avoid asking for help or support, even to their detriment. This behavior can be a response to trauma.
Dấu hiệu. Signs of Hyper-Independence
Dấu hiệu của tự lập quá mức có thể là: Signs of hyper-independence can include:
– Ôm đồm quá nhiều thứ: Người tự lập quá mức có thể quá cam kết làm việc hoặc theo đuổi các dự án cá nhân, đảm nhận nhiều hơn khả năng có thể tự đảm nhận.
Over-achieving: Hyper-independent individuals might overcommit to work or personal projects, taking on more than they can manage by themselves.
– Từ chối giao việc hoặc nhờ giúp đỡ: Họ thường khó mà đi tìm kiếm giúp đỡ khi bị quá tải và không thể giao công việc cho ai khác.
Refusing to delegate or ask for help: They often struggle with seeking help when overwhelmed and are unable to delegate tasks.
– Dè dặt trong các mối quan hệ: Người tự lập quá mức có thể khó mà hạ xuống lớp hàng rào phòng thủ và đón nhận tình cảm thân tình, vốn là điều thiết yếu trong các mối quan hệ với người khác.
Guardedness in relationships: Hyper-independent people may find it difficult to lower their defenses and allow closeness, which is essential in interdependent relationships.
– Luôn thần bí: Họ có thể rất kín tiếng về đời tư, sợ người khác lợi dụng chúng để chống lại bản thân.
Secretiveness: They may keep personal information to themselves, wary of it being used against them.
– Mất niềm tin vào người khác: Lo rằng người khác có thể khiến bản thân thất vọng hoặc bị bội tín có thể đưa đến tình trạng tự lập quá mức.
Mistrust of others: Concerns that others might let them down or betray their trust can drive hyper-independence.
– Có ít các mối quan hệ thân thiết và lâu dài: Khó cởi mở có thể cản trở quá trình xây dựng và duy trì tình bạn sâu sắc và các mối quan hệ tình cảm lãng mạn.
Few close or long-term relationships: Difficulty in opening up can hinder forming and maintaining deep friendships and romantic relationships.
– Căng thẳng hoặc kiệt sức: Ôm đồm quá nhiều mà không nhờ ai giúp đỡ có thể đưa đến căng thẳng hoặc kiệt sức.
Stress or burnout: Taking on too much without seeking help can lead to stress or burnout.
– Không thích người hay nhờ vả: Họ có thể không muốn người khác lệ thuộc vào họ, phản ánh chính sự do dự khi dựa vào của khác của chính họ.
Dislike of “neediness”: They may resist others depending on them, mirroring their reluctance to rely on others.
Nguyên nhân. What Causes a Trauma Response?
Một sự kiện sang chấn là sự kiện gây khó chịu, đau khổ hoặc gây đe dọa tính mạng, đưa đến những hình thức ứng phó kém lành mạnh. Các trải nghiệm sang chấn có thể là những sự kiện đơn lẻ, như tai nạn xe cộ hoặc thiên tai, hoặc cũng có thể kéo dài, như bị bỏ bê hoặc ngược đãi.
A traumatic event is one that is disturbing, distressing, or life-threatening, and creates challenges for healthy coping. Traumatic experiences can be single events, such as a car accident or natural disaster, or they can be ongoing, like neglect or abuse.
Một số các trải nghiệm sang chấn trong suốt thời thơ ấu có thể đưa đến các triệu chứng sang chấn sau này trong đời được biết đến với tên gọi các trải nghiệm bất lợi thời thơ ấu (ACEs). Có thể liên đới với các bệnh tật trên cơ thể, trầm cảm, lo âu, và thậm chí chết sớm lúc trưởng thành.
Some ongoing stressful experiences during childhood that might lead to trauma symptoms later in life are known as adverse childhood experiences (ACEs). These are associated with physical illnesses, depression, anxiety, and even earlier death in adulthood.1
Những nguyên nhân khác gây ra các phản ứng sang chấn. Other Reasons for Trauma Responses
– Dấu hiệu của sự yếu đuối. Nhiều trẻ được nuôi dạy theo niềm tin cho rằng nhờ người khác giúp đỡ là dấu hiệu của sự yếu đuối. Niềm tin này có thể cực kỳ phổ biến trong các gia đình có tính cạnh tranh cao và ở những trẻ có năng khiếu/tài năng.
Sign of weakness. Children who were raised to believe that asking for help was a sign of weakness. This belief may be especially prominent in competitive families and kids who are gifted/talented.
– Vào vai cha mẹ. Nhiều trẻ nào bị phải vào vai cha mẹ và xuất hiện tình trạng đảo ngược vai trò trong gia đình. Chúng thực sự không được giúp đỡ và quen với việc không ai hỗ trợ. Cảm quan của chính về bản thân thường bị trói chặt vào những thứ chúng có thể làm cho bản thân và người khác.
Parentification. Children who were parentified and experienced role reversal in the family. They literally had no help and are not used to having support. Their sense of self is often tied to what they can do for themselves and others.
– Thông điệp. Trẻ nào được đáp ứng nhu cầu căn bản thường sẽ không cảm thấy mình bị bỏ rơi; tuy nhiên, chúng có thể đã liên tục nhận được thông điệp rằng mình cần phải tự mình làm mọi thứ. Không có người lớn nào giúp chúng tìm hiểu mọi thứ – dù là ở trường, ngoài xã hội, trong các hoạt động hay trong các sở thích. Chúng hình thành cảm quan cho rằng mình đang tự lập bằng chính bản thân.
Messaging. Children who had their basic needs met would not necessarily see themselves as neglected; however, they may have received a constant message that they needed to do things on their own. There were no adults present to help them figure things out—whether that was in school, socially, in activities, or interests. They developed the sense that they were on their own.
Phản ứng của tâm trí và cơ thể trước sang chấn. The Mind and Body’s Response to Trauma
Khi một người trải qua sang chấn, não bộ tự động kích hoạt cơ chế phòng vệ của cơ thể, còn được gọi là phản ứng sinh tồn.
When someone experiences something traumatic, the brain automatically activates the body’s defense mechanism, also known as the survival response.
Cơ chế phòng vệ tích hợp sẵn này xuất hiện khi cơ thể chọn thực hiện các hành vi dựa trên những thứ khiến nó an toàn nhất vào thời điểm đó. Vì não bộ sinh ra để khiến ta sinh tồn và an toàn, nên ta thường cứ mãi ở trong chế độ sinh tồn dù sự kiện sang chấn đã qua đi từ rất lâu rồi nếu ta không xử lý nó, ngay cả khi nó không còn hữu ích hoặc giúp ta thích nghi.
This built-in defense mechanism means that the body chooses behaviors based on what will keep it safest at the moment. Because our brains are wired to keep us safe and alive, we tend to hold onto survival mode long after the traumatic event has passed if we do not process it, even if it is no longer adaptive or helpful to do so.2
Trong thực tế, chúng ta rất giỏi trong việc sống sót khỏi các sự kiện sang chấn đến mức biểu hiện gen có thể thay đổi như một cách để phản ứng lại sang chấn, di truyền phản ứng sang chấn này cho các thế hệ con cháu bằng sang chấn xuyên thế hệ.
In fact, we are so good at surviving traumatic events that our genetic expression can change in response to trauma, passing the trauma response down to our offspring through intergenerational trauma.3
Không may thay, mặc dù nó có thể giúp ta sống sót khỏi sang chấn, nhưng phản ứng sang chấn thường có hại khi đặt ngoài bối cảnh sang chấn đó. Tự lập quá mức là một phản ứng sang chấn có thể gây hại.
Unfortunately, although this can help survive the trauma, a trauma response is often harmful outside of the context of the traumatic event. Hyper-independence is one trauma response that can be maladaptive.
Tại sao tự lập quá mức lại quà một phản ứng sang chấn? Why Is Hyper-Independence a Trauma Response?
Tự lập quá mức có thể hình thành như một phản ứng trước sang chấn vì nhiều lý do khác nhau. Không phải ai trải qua sang chấn cũng có phản ứng sang chấn giống nhau. Trong thực tế, một số người bắt đầu tin rằng họ không thể tự lập vì quá khứ đã từng bị sang chấn của mình.
Hyper-independence can develop in response to trauma for various reasons. Not everyone who experiences a trauma will have the same trauma responses. In fact, some people begin to believe that they are incapable of independence as a result of their trauma.4
– Cảm giác mình không đáng được xã hội hỗ trợ. Feeling Undeserving of Social Support
Người sống sót qua sang chấn có xuất hiện tự lập quá mức tin rằng mình không xứng đáng nhận được sự giúp đỡ hay hỗ trợ từ người khác. Mọi người có thể đã nói với họ rằng, nhờ vả hay nhận giúp đỡ là không thể chấp nhận được, vậy nên họ trở nên tự lập quá mức để tránh có nhu cầu đó.
Trauma survivors who experience hyper-independence may believe that they do not deserve support or help from other people. They might have been told that needing help or receiving support is unacceptable, so they become hyper-independent to avoid having that need.
– Quá khứ bị bỏ bê. Past Neglect
Một số người gặp sang chấn khi có những khoảng thời gian mà nhu cầu của mình không được đáp ứng, vậy nên họ hình thành tính tự lập quá mức để sinh tồn. Sự bỏ bê trong quá khứ đã dạy họ rằng mình chỉ có thể dựa vào bản thân. Họ có thể tin rằng người khác không thể giúp hoặc sẽ không giúp họ, vậy nên đi tìm kiếm hỗ trợ hay giúp đỡ từ người khác cũng chẳng ích gì.
Some people’s trauma includes going through periods when their needs were not met, so they can develop hyper-independent tendencies to survive. The neglect they experienced taught them that they could only rely on themselves. They might believe that others cannot or will not help them, so there is no point in seeking help or support from others.
– Mất niềm tin ở người khác. Mistrust of Others
Tự lập quá mức có thể xuất hiện từ thái độ do dự không muốn tin tưởng người khác. Người sống sót qua sang chấn có thể đã từng bị ngược đãi bởi người chăm sóc họ. Điều này có thể đưa đến cảm giác không an toàn khi nhờ giúp đỡ, vì họ có thể liên tưởng việc nương tựa vào người khác lên chính người lạm dụng họ.
Hyper-independence can also emerge from reluctance to trust others. The trauma survivor might have experienced abuse by their caregivers. This can lead to feeling unsafe asking for help, as they could pair the concept of relying on another person with that person abusing them.
Cơ chế ứng phó. Coping Mechanism
Đôi lúc, tự lập quá mức có thể là cách con người ta ứng phó với sự thiếu chắc chắn. Nhiều người sống sót sau sang chấn bị mất đi quyền kiểm soát vì quá khứ bị sang chấn, và tự lập quá mức có thể là một cách để họ tìm cách lấy lại cảm giác kiểm soát với mọi thứ xung quanh mình.
Sometimes, hyper-independence can be a way of coping with uncertainty. Many trauma survivors experience a loss of control as part of their trauma, and hyper-independence might be a way that they seek to regain a sense of control over their environment.
Điều trị. Treatment for Hyper-Independence
Tự lập quá mức là một dạng tự lập cực đoan có thể đưa đến các vấn đề cho cá nhân và các mối quan hệ. Người tự lập quá mức có thể rơi vào rắc rối khi họ không thể đáp ứng được một nhu cầu mà không có giúp đỡ và cảm thấy mình không thể tìm kiếm hỗ trợ từ mọi người. Họ có thể gặp khó khăn trong các mối quan hệ với người khác do đã đánh mất niềm tin vào mọi người.
Hyper-independence is an extreme form of independence that can lead to personal and relational issues. The hyper-independent person can run into trouble when they are unable to meet a need without help and feel unable to seek support. They also often struggle with interpersonal relationships due to their mistrust of others.
Hãy nhớ rằng bạn luôn có thể nhận hỗ trợ. Trị liệu có thể được điều chỉnh làm sao để bạn cảm thấy thoải mái, và không có hạn chót hồi phục nào bạn cần phải chạy theo. Hãy dành thời gian tìm kiếm nhà cung cấp dịch vụ phù hợp, và hãy nhớ rằng bạn có thể buông bỏ những dạng thức ứng phó không tốt đã từng giúp bạn sống sót trong quá khứ.
Know that support is available. Therapy can go at a pace that you are comfortable with, and there is no deadline by which you have to get better. Take your time finding a provider who is a good fit, and know that you can let go of the maladaptive coping patterns that helped you survive your past.
Mặc dù tự lập quá mức không phải là một chẩn đoán chính thức, nhưng nó mà một phản ứng trước sang chấn và căng thẳng. Người mắc rối loạn căng thẳng sau sang chấn hoặc vấn đề sức khỏe tinh thần khác do quá khứ bị sang chấn có thể xuất hiện tình trạng tự lập quá mức.
Although hyper-independence is not a formal diagnosis, it is a trauma and stress response. People with posttraumatic stress disorder or another mental health issue triggered by a trauma history might experience hyper-independence.
Người tự lập quá mức có thể nỗ lực để có những mối quan hệ lành mạnh, niềm tin, và trân trọng chính những giới hạn của bản thân trong trị liệu. Vì tự lập quá mức là một phản ứng sang chấn, trị liệu dựa trên sang chấn là thành tố quan trọng trong hình thức điều trị này.
A person experiencing hyper-independence can work on healthy relationships, trust, and honoring their own limitations in therapy. Because hyper-independence is a trauma response, trauma-informed care is an important component of this treatment.
Ví dụ các hoạt động giúp chữa lành. Examples of Healing Work
Mỗi người sẽ mỗi khác vì lý do đưa đến tự lập quá mức ở mỗi người là rất khác nhau.
The work for everyone is different because the reasons that led to hyper-independence were different.
– Buông bỏ chủ nghĩa cầu toàn. Letting go of perfectionism
– Khám phá bản sắc của mình ngoài việc làm chuyện này chuyện kia cho mọi người. Exploring your identity outside of doing things for others
– Hiểu được cái giá của việc không nhờ vả giúp đỡ. Understanding the cost of not asking for help
– Nhận ra người lớn vẫn có thể được nhận giúp đỡ, dù không còn là con trẻ. Realizing that there is help available now as adults, even if it wasn’t as children
– Bình thường hóa việc nhờ vả giúp đỡ và không coi nó là dấu hiệu của sự yếu đuối. Normalizing asking for help and not seeing it as a sign of weakness
– Liệt kê những cái giá phải trả nếu không nhờ người khác giúp. Doing an inventory of what it is costing you to not ask for help
– Học cách giao việc. Learning how to delegate
Ứng phó với tình trạng tự lập quá mức. Coping With Hyper-Independence
Một điều quan trọng cần nhớ về bất cứ phản ứng sang chấn nào là nó là một cách để sinh tồn và ứng phó trong tình huống căng thẳng và không an toàn. Mặc dù tự lập quá mức có thể gây vấn đề, những nó có thể đã giúp bạn sống sót trong tình huống sang chấn nếu bạn có xuất hiện phản ứng này. Bạn có thể công nhận việc nó giúp bạn sinh tồn trong thời điểm đó đồng thời học cách buông bỏ hành vi vốn đã không còn hữu ích này nữa.
An important thing to remember about any trauma response is that it is a way to survive and cope in a stressful and unsafe situation. While hyper-independence can cause problems, it likely helped you survive a traumatic situation if you developed this response. You can acknowledge how this response helped you at the time while working to let go of behavior that no longer serves you.
Tham khảo. Sources
Cronholm PF, Forke CM, Wade R, et al. Adverse childhood experiences: Expanding the concept of adversity. American Journal of Preventive Medicine. 2015;49(3):354-361. doi:10.1016/j.amepre.2015.02.001
Burdick LS, Corr C. Helping teachers understand and mitigate trauma in their classrooms. TEACHING Exceptional Children. doi:10.1177/00400599211061870
Ryan J, Chaudieu I, Ancelin ML, Saffery R. Biological underpinnings of trauma and post-traumatic stress disorder: Focusing on genetics and epigenetics. Epigenomics. 2016;8(11):1553-1569. doi:10.2217/epi-2016-0083
Perrotta G. Affective dependence: from pathological affectivity to personality disorders: definitions, clinical contexts, neurobiological profiles and clinical treatments. Health Sci. 2021;2(2021).
Nguồn: https://www.verywellmind.com/hyper-independence-and-trauma-5524773
Như Trang.