Nói dối và lừa dối là những hành vi thường gặp của con người. Mãi cho đến những năm gần đây, một số nghiên cứu nhỏ mới thực sự tìm hiểu về tần suất con người ta nói dối. Một số khảo sát cho thấy có tới 96% thừa nhận rằng mình đã từng nói dối đôi lần. Một nghiên cứu quốc gia trên 1000 người trưởng thành tại Hoa Kỳ phát hiện 60% người tuyên bố rằng họ không hề nói dối. Các nhà nghiên cứu lại phát hiện ra rằng, có khoảng một nửa số lời nói dối là xuất phát từ khoảng 5% nhóm đối tượng nghiên cứu. Nghiên cứu cho rằng mặc dù tỷ lệ phổ biến của tình trạng này có thể có biến động nhưng thực sự luôn có một nhóm nhỏ những người nói dối “như cuội”.

Lying and deception are common human behaviors. Until relatively recently, there has been little actual research into just how often people lie. Some surveys have suggested that as many as 96 percent of people admit to lying at least sometimes. One national study of 1,000 U.S. adults found that 60 percent of respondents claimed that they did not lie at all. Instead, the researchers found that about half of all lies were told by just 5 percent of all the subjects. The study suggests that while prevalence rates may vary, there likely exists a small group of very prolific liars.

AdobeStock_111306588-1024x683.jpeg
Nguồn: PBS

Thực tế là hầu hết chúng ta đều có nói dối. Một số lời nói dối trong số này chỉ là những lời nói dối vô hại nhằm bảo vệ cảm xúc của ai đó (“Không, em mặc cái áo đó trông không mập đâu!”). Trong nhiều trường hợp khác, lời nói dối lại có thể nghiêm trọng hơn rất nhiều (như nói dối trong lý lịch xin việc) hoặc thậm chí là một hành vi nham hiểm (che dấu một tội ác).

The reality is that most people lie from time to time. Some of these lies are little white lies intended to protect someone else’s feelings (“No, that shirt does not make you look fat!”). In other cases, these lies can be much more serious (like lying on a resume) or even sinister (covering up a crime).

Điều ngạc nhiên là chúng ta rất dở trong việc phát hiện ra lời nói dối. People Are Surprisingly Bad at Spotting Lies

Con người ta ai cũng muốn tin rằng mình rất giỏi trong việc phát hiện ra lời nói dối, và ông bà ta từ xưa đã truyền lại nhiều cách để tìm ra sự giả dối. Một số phương thức phổ biến: Kẻ nói dối thường hay bồn chồn và nói quanh co. Họ không nhìn thẳng vào mắt bạn. Mặt đảo qua đảo lại khi nói dối. Nghiên cứu chỉ ra rằng hầu hết những cách làm này đều chỉ là kinh nghiệm dân gian mà thôi.

People also like to believe that they are pretty good at detecting lies, and folk wisdom suggests a wide variety of ways to root out dishonesty. Some of the most common: Liars tend to fidget and squirm. They won’t look you in the eye. They have shifty eyes when they are telling a lie. Research suggests that most of these notions are simply old wives’ tales.

Mặc dù có đầy nhan nhản những gợi ý giúp bạn phát hiện ra ai đó đang nói dối, nhưng các nhà nghiên cứu lại chỉ ra rằng chúng ta phát hiện người nói dối dở một cách không thể tin được. Một nghiên cứu năm 2006 bởi Bond và DePaulo đã phát hiện ra con người ta chỉ có thể phát hiện chính xác 54% lời nói dối trong thời gian và bối cảnh diễn ra nghiên cứu – những cũng chẳng ấn tượng gì cho cam, vì 50% trong số này chỉ là đoán “đại” mà trúng. Những nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng thậm chí cả những điều tra viên được đào tạo bài bản cũng khá tệ trong khoản xác định ai đó đang nói dối hay nói thật.

While there are plenty of tips out there for how to tell if someone is lying, research has shown that people are surprisingly bad at detecting lies. A 2006 study by Bond and DePaulo found that people were only able to accurately detect lying 54 percent of the time in a lab setting hardly impressive considering a 50 percent hit rate purely by chance alone. Other studies have shown that even trained investigators are remarkably poor at telling if someone is lying or telling the truth.

b_ss_Liar_170814.760;428;7;70;5.jpg
Nguồn: NBC News

Rõ ràng là, những khác biệt về hành vi giữa người thật thà và dối trá là rất khó phân biệt và đo lường. Các nhà nghiên cứu đã nỗ lực tìm ra nhiều cách khác nhau để phát hiện nói dối. Mặc dù không có dấu hiệu đơn giản, rõ ràng chỉ ra ai đó đang không thành thật (như cái mũi biết dài ra của Pinocchio) nhưng các nhà nghiên cứu cũng đã tìm ra một số chỉ báo hữu ích.

Clearly, behavioral differences between honest and lying individuals are difficult to discriminate and measure. Researchers have attempted to uncover different ways to detecting lies. While there may not be a simple, tell-tale sign that someone is dishonest (like Pinocchio’s nose), researchers have found a few helpful indicators.

Giống như nhiều thứ khác, phát hiện một lời nói dối thường quy về 1 điều cốt lõi – tin vào bản năng của bạn.

Like many things, though, detecting a lie often comes down to one thingtrusting your instincts.

1 Ngôn ngữ cơ thể. Body Language

Nhắc về phát hiện nói dối, người ta thường tập trung vào ngôn ngữ cơ thể hoặc những dấu hiệu hành vi và cơ thể tinh vi tiết lộ sự lừa dối. Một số đề xuất chuẩn là mắt đảo qua đảo lại, bồn chồn không yên và tránh tiếp xúc bằng mắt, đây chắc chắn là những dấu hiệu chỉ điểm rằng đối phương đang không nói sự thật.

When it comes to detecting lies, people often focus on body language “tells,” or subtle physical and behavioral signs that reveal deception. Some of the standard suggestions are that shifty eyes, constant fidgeting, and avoiding eye contact are sure-fire signs that the speaker is not telling the truth.

Mặc dù gợi ý bằng ngôn ngữ cơ thể thường giúp ta phát hiện nói dối nhưng nghiên cứu lại chỉ ra rằng hầu hết các hành vi được mong đợi nhất thường không có liên hệ mạnh mẽ với nói dối lắm. Nhà nghiên cứu Howard Ehrlichman, một nhà tâm lý học đã nghiên cứu về chuyển động mắt từ những năm 1970 đã phát hiện ra rằng chuyển động mắt không hề thể hiện sự nói dối. Trong thực tế, ông cho rằng mắt chuyển động có nghĩa là người đó đang suy nghĩ, hoặc nói chính xác hơn, người này đang tiếp cận với bộ nhớ dài hạn của mình.

While body language cues can offer clues to deceptions, research suggests that many of the most expected behaviors are not strongly associated with lying. Researcher Howard Ehrlichman, a psychologist who has been studying eye movements since the 1970s, has found that eye movements do not signify lying at all. In fact, he suggests that shifting eyes mean that a person is thinking, or more precisely, that he or she is accessing their long-term memory.

Những nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng mặc dù các dấu hiệu và hành vi cá nhân thường là những chỉ thị hữu ích để tìm ra sự lừa dối, nhưng một số những biểu hiện thường được nhắc đến nhiều nhất liên quan đến nói dối (như chuyển động mắt) lại là một trong số những yếu tố dự báo dở tệ nhất. Vậy nên mặc dù ngôn ngữ cơ thể có thể là công cụ hữu ích để phát hiện nói dối nhưng chìa khóa ở đây là ta phải hiểu dấu hiệu nào cần phải tập trung.

Other studies have shown that while individual signals and behaviors are useful indicators of deception, some of the ones most often linked to lying (such as eye movements) are among the worst predictors. So while body language can be a useful tool in the detection of lies, the key is to understand which signals to pay attention to.

Dấu hiệu nào gắn liền với nói dối? So Which Signals Are Linked to Lying?

Các nhà tâm lý học cũng sử dụng nghiên cứu về ngôn ngữ cơ thể và sự lừa dối để giúp thành viên của các cơ quan luật pháp phân biệt sự thật và sự dối trá. Các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Los Angeles (UCLA) đã thực hiện các nghiên cứu về chủ đề này bên cạnh phân tích gộp 60 nghiên cứu về sự lừa dối để xây dựng các khuyến nghị và tập huấn cho cơ quan pháp luật. Kết quả của nghiên cứu được xuất bản trên ấn bản thứ 4 của tập san Tâm lý học Pháp chứng Hoa Kỳ.

Psychologists have also utilized research of body language and deception to help members of law enforcement distinguish between the truth and lies. Researchers at UCLA conducted studies on the subject in addition to analyzing 60 studies on deception in order to develop recommendations and training for law enforcement. The results of their research were published in the April issue of the American Journal of Forensic Psychiatry.

Một số tín hiệu “đỏ” được các nhà nghiên cứu xác định có thể giúp chỉ ra ai đó đang lừa dối bạn, bao gồm:

A few of the potential red flags the researchers identified that might indicate that people are deceptive include:

– Tỏ ra mập mờ; cung cấp ít chi tiết. Being vague; offering few details

– Lặp lại câu hỏi trước khi trả lời. Repeating questions before answering them

– Nói ngắt đoạn. Speaking in sentence fragments

– Không thể đưa ra đầy đủ chi tiết khi ai đó hỏi vặn lại câu chuyện vừa kể. Failing to provide specific details when a story is challenged

– Có hành vi chỉnh trang bản thân như nghịch tóc hoặc ấn tay lên môi. Grooming behaviors such as playing with hair or pressing fingers to lips

https _blogs-images.forbes.com_meghancasserly_files_2012_09_04X501IbV6ehl_8321.jpg
Nguồn: Forbes

Trưởng nhóm nghiên cứu R. Edward Geiselman cũng cho rằng mặc dù phát hiện sự dối trá không bao giờ là việc dễ dàng nhưng các khóa đào tạo bài bản sẽ giúp một người cải thiện được năng lực này:

Lead researcher R. Edward Geiselman suggests that while detecting deception is never easy, quality training can improve a person’s ability to detect lies:

“Dù không qua đào tạo nhưng nhiều người vẫn nghĩ rằng mình có thể phát hiện ra sự dối trá, nhưng cái họ nhận ra không liên quan đến năng lực thực sự của họ. Các khóa đào tạo chóng vánh, không đầy đủ khiến con người ta rơi vào phân tích quá đà và kết quả còn tệ hơn so với việc tin tưởng vào linh cảm của mình.”

“Without training, many people think they can detect deception, but their perceptions are unrelated to their actual ability. Quick, inadequate training sessions lead people to over-analyze and to do worse than if they go with their gut reactions.”

Gợi ý từ ngôn ngữ cơ thể thường khá yếu. Body Language Cues Are Often Weak

Nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng con người ta có xu hướng chú ý đến nhiều gợi ý hành vi hợp lý liên quan đến sự lừa dối. Một nghiên cứu phân tích gộp do nhà nghiên cứu Hartwig và Bond tiến hành đã phát hiện ra rằng mặc dù chúng ta thực sự có dựa vào những gợi ý có giá trị để phát hiện ra lời nói dối nhưng vấn đề có lẽ nằm ở sự yếu kém của các gợi ý này, khi ngay từ đầu ta đã coi chúng là những chỉ số giúp tìm ra sự dối trá.

Research has also shown that people do tend to pay attention to many of the correct behavioral cues associated with deception. A 2001 meta-analysis by researchers Hartwig and Bond found that while people do rely on valid cues for detecting lies, the problem might lie with the weakness of these cues as deception indicators in the first place.

Một số gợi ý chính xác nhất mà mọi người có thể để ý để phát hiện ai đó đang nói dối là:

Some of the most accurate deception cues that people do pay attention to including:

– Mập mờ: Nếu người nói có vẻ cố tình bỏ qua những chi tiết quan trọng, thì có thể lý do là họ đang nói dối.

Being vague: If the speaker seems to intentionally leave out important details, it might be because they are lying.

– Giọng điệu thiếu chắc chắn: Nếu người này cảm giác như đang không chắc chắn hoặc bất an, khả năng cao là họ đang lừa bạn.

Vocal uncertainty: If the person seems unsure or insecure, they are more likely to be perceived as lying.

– Thái độ dửng dưng: Nhún vai, thiếu biểu cảm, và tư thế bất cần có thể là dấu hiệu của việc nói dối vì người này đang cố né tránh việc truyền tải cảm xúc và câu chuyện thật đằng sau.

Indifference: Shrugging, lack of expression, and a bored posture can be signs of lying since the person is trying avoid conveying emotions and possible tells.

– Suy nghĩ quá mức: Nếu người này dường như đang suy nghĩ quá mức để cung cấp các thông tin trong câu chuyện thì có lẽ là họ đang cố gạt bạn.

Overthinking: If the individual seems to be thinking too hard to fill in the details of the story, it might be because they are deceiving you.

Bài học ở đây là mặc dù ngôn ngữ cơ thể có thể khá hữu ích nhưng ta cần chú trọng đến những gợi ý nào đúng đắn mà thôi. Các chuyên gia cho rằng quá dựa dẫm vào những tín hiệu như vậy có thể làm thui chột đi khả năng phát hiện sự dối trá của bạn. Lần tới, hãy tìm hiểu về một phương cách chủ động hơn trong việc phát hiện ra ai đó đang không nói đúng sự thật.

The lesson here is that while body language may be helpful, it is important to pay attention to the right signals. Experts suggest that relying too heavily on such signals may impair the ability to detect lies. Next, learn more about a more active approach to figuring out if someone is telling the truth.

2 Yêu cầu họ kể lại câu chuyện theo chiều ngược lại. Ask Them to Tell Their Story in Reverse

Phát hiện nói dối thường bị xem là một quá trình bị động. Con người ta thường mặc định rằng họ chỉ cần quan sát ngôn ngữ hình thể và biểu cảm nét mặt của kẻ đang nói dối là biết được người kia có đang lừa mình hay không. Nghiên cứu đã chỉ ra đây là một cách không hiệu quả để phát hiện lời nói dối, tìm ra những phương cách chủ động hơn để lật tẩy mặt nạ của người kia có thể sẽ mang đến kết quả khả quan hơn.

Lie detection is often seen as a passive process. People often assume that they can just observe the potential liar’s body language and facial expressions to spot obvious “tells.” While research has shown that this is a pretty bad way to detect lies, taking a more active approach to uncovering lies can yield better results.

hqdefault.jpg
Nguồn: YouTube

​​Hoạt động tâm trí quá tải khiến người ta khó nói dối hơn. Increasing the Mental Load Makes Lying More Difficult

Nghiên cứu cho rằng việc yêu cầu một người thuật lại câu chuyện theo chiều ngược thay vì chiều xuôi theo thời gian có thể giúp ta phát hiện lời nói dối chính xác hơn. Các nhà nghiên cứu cho rằng các gợi ý có lời và không lời phân biệt giữa nói dối và nói thật trở nên rõ ràng hơn khi “tải lượng nhận thức” của một người gia tăng. Nói cách khác, việc nói dối sẽ khiến não bộ làm việc mệt hơn so với khi nói thật. Nếu bạn càng lúc càng gia tăng sự phức tạp nhận thức lên thì các gợi ý về mặt hành vi có thể sẽ trở nên rõ ràng hơn.

Research suggests that asking people to report their stories in reverse order rather than chronological order can increase the accuracy of lie detection. The researchers suggest that the verbal and non-verbal cues that distinguish between lying and truth-telling become more apparent as cognitive load increases. In other words, lying is more mentally taxing than telling the truth. If you add even more cognitive complexity, behavioral cues may become more apparent.

Việc nói dối không chỉ đòi hỏi bộ máy nhận thức làm việc vất vả hơn mà thường thì những kẻ nói dối thường tốn nhiều năng lực tâm trí hơn vì phải giám sát hành vi của bản thân và đánh giá những phản hồi của người khác. Họ phải để tâm đến thái độ tin tưởng của mọi người dành cho họ và đảm bảo rằng họ tin vào câu chuyện mình kể. Tất cả những điều này tốn của những kẻ này khá khá nỗ lực, vậy nên nếu bạn “thảy” cho họ một bài tập khó nhằn (như nhờ họ kể lại câu chuyện theo trình tự ngược lại), những kẽ hở trong câu chuyện và hành vi gian dối của họ sẽ trở nên rõ ràng hơn.

Not only is telling a lie more cognitively demanding, but liars typically exert much more mental energy toward monitoring their behaviors and evaluating the responses of others. They are concerned with their credibility and ensuring that other people believe their stories. All this takes a considerable amount of effort, so if you throw in a difficult task (like relating their story in reverse order), cracks in the story and behavior tells might become easier to spot.

Kể câu chuyện theo trình tự ngược lại sẽ giúp phát hiện lời nói dối tốt hơn. Relating a Story in Reverse Leads to Better Lie Detection

Trong một nghiên cứu, 80 nghi phạm giả định được phân công nói thật hoặc nói dối về một sự kiện được dàn dựng. Một số người được yêu cầu thuật lại câu chuyện theo trình tự ngược lại còn những người khác chỉ đơn giản là kể xuôi câu chuyện. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra trình tự ngược tiết lộ nhiều hành vi gợi ý giúp phát hiện nói dối hơn.

In one study, 80 mock suspects either told the truth or lied about a staged event. Some of the individuals were asked to report their stories in reverse order while other simply told their stories in chronological order. The researchers found that the reverse order interviews revealed more behavioral clues to deception.

Trong một thí nghiệm thứ hai, 55 cảnh sát được cho xem các buổi phỏng vấn quay lại từ nghiên cứu ở trên và những cảnh sát này phải xác định ai đang nói dối ai nói thật. Cuộc điều tra đã tiết lộ rằng các quan chức này tím ra được nhiều lời nói dối hơn ở các buổi phỏng vấn theo trình tự ngược hơn là các buổi trả lời xuôi.

In a second experiment, 55 police officers watched taped interviews from the first experiment and were asked to determine who was lying and who was not. The investigation revealed that law enforcement officers were better at detecting lies in the reverse order interviews than they were in the chronological interviews.

Phương thức khá chủ động giúp phát hiện nói dối này có thể đặc biệt hữu ích cho các cơ quan pháp lý, nhưng trong bối cảnh hằng ngày thì như thế nào? Lần tới, hãy tìm hiểu kỹ hơn về lý do tại sao tốt nhất ta nên tin tưởng vào những ấn tượng hay liên tưởng tức thời hiện ra trong đầu mình

This sort of active approach to lie detection can be particularly useful in law enforcement situations, but what about the day-to-day? Next up, learn more about why trusting your immediate associations might be your best bet.

people-lie-actions-dont-quote-1.jpg
“Con người nói dối, nhưng hành động của họ thì không.” Nguồn: PictureQuotes.com

3 Tin tưởng vào bản năng. Trust Your Instincts

Theo kết quả của một nghiên cứu năm 2014, linh cảm tức thời của bạn có thể chính xác hơn bất cứ gợi ý rõ ràng nào bạn thu nhặt được để phát hiện lời nói dối. Trong một nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã cho 72 tham dự viên xem những đoạn video các buổi phỏng vấn với những nghi phạm giả định. Một số nghi phạm đã ăn cắp tờ $100 từ một kệ sách còn những người khác thì không, tuy nhiên tất cả nghi phạm đều sẽ phải nói rằng mình không phải là người ăn cắp.

According to the results of a 2014 study, your immediate gut reactions might be more accurate than any conscious lie detection you might attempt. In the study, researchers had 72 participants watch videos of interviews with mock crime suspects. Some of these suspects had stolen a $100 bill from off a bookshelf while others had not, yet all of the suspects were told to tell the interviewer that they had not taken the money.

Tương tự như các nghiên cứu trước, tham dự viên không đoán được ra người nói dối, số lần đoán chính xác kẻ gian dối chỉ là 43% và số lần tìm ra người nói thật chỉ là 48%.

Similar to previous studies, the participants were pretty bad at detecting lies, only accurately identifying the liars 43 percent of the time and the truth-tellers 48 percent of the time.

Nhưng các nhà nghiên cứu cũng sử dụng thời gian phản ứng bằng hành vi trong bài kiểm tra để đánh giá phản ứng tự động và vô thức của tham dự viên với các nghi phạm. Cái họ phát hiện ra là các đối tượng tham gia nghiên cứu có khả năng vô thức liên kết các từ khóa như “Không thật” và “dối trá” với các nghi phạm thực sự đang nói dối. Họ cũng có khả năng liên đới ngầm những từ như “thật” và “Chân thành” với những người nói thật.

But the researchers also utilized implicit behavioral reaction time tests to assess the participants more automatic and unconscious responses to the suspects. What they discovered was that the subjects were more likely to unconsciously associate words like “dishonest” and “deceitful” with the suspects that were actually lying. They were also more likely to implicitly associate words like “valid” and “honest” with the truth-tellers.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy con người ta vốn đã hình dung vô thức bằng trực giác về việc một ai đó có đang nói dối hay không. Vậy nếu linh cảm là cái chính xác hơn thì tại sao ta lại không thể cải thiện linh cảm phát hiện nói dối của mình?

The results suggest that people may have an unconscious, intuitive idea about whether someone is lying. So if our gut reactions might be more accurate, why are people not better at identifying dishonesty?

gut-instinct.jpg
Nguồn: Dropbox Blog

Nhà nghiên cứu Leanne ten Brink cho rằng các phản ứng lúc tỉnh thức (trong trạng thái tỉnh táo) của chúng ta có thể ảnh hưởng lên các liên tưởng tự động. Thay vì dựa theo bản năng, ta tập trung vào những hành vi rập khuôn mà ta thường nghĩ là có liên quan đến nói dối như bồn chồn và thiếu giao tiếp bằng ánh mắt. Việc quá nhấn mạnh vào những hành vi không mấy đáng tin khiến ta mất đi cơ hội nhìn ra sự thật và sự lừa dối.

Researcher Leanne ten Brinke suggests that our conscious responses might interfere with our automatic associations. Instead of relying on our instincts, we focus on the stereotypical behaviors that we often associate with lying such as fidgeting and lack of eye contact. By overemphasizing behaviors that unreliably predict deceptions, we hurt our chances of distinguishing between truth and lies.

Kết luận. Final Thoughts

Có nhiều bài viết chỉ ra nhiều cách phát hiện nói dối. Nhiều bài liệt kê một danh sách cả tá những câu chuyện hoang đường về cách con người ta nói dối thậm chí ngay cả khi nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu hết những hành vi rập khuôn đó không thực sự tiết lộ sự thiếu chân thật của một người.

There are a lot of articles out there on how to detect lies. Many of them rattle off a laundry list of the old-wives tales about lying behaviors even though the existing research has shown that most of these stereotypical behaviors do not really reveal dishonesty.

Đâu là cách tốt nhất để phát hiện một kẻ nói dối? Trong thực té, không có một dấu hiệu chung, chắc chắn nào cho thấy một ai đó đang nói dối. Tất cả những dấu hiệu, hành vi và các chỉ số mà các nhà nghiên cứu liên kết với lới nói dối đơn giản chỉ là những gợi ý giúp ích một phần nào đó cho bạn mà thôi.

What’s the best way to spot a liar? The reality is that there is no universal, sure-fire sign that someone is lying. All of the signs, behaviors, and indicators that researchers have linked to lying are simply clues that might reveal whether a person is being forthright.

Vậy nên lần tới khi bạn cố thăm dò dự thành thật trong câu chuyện của một người thì hãy ngưng nhìn vào những “dấu hiệu chỉ điểm” sáo rỗng và hãy học cách khoanh vùng những hành vi ngầm có thể có liên đới với lời nói dối. Nếu cần hãy chọn những phương thức chủ động hơn bằng cách tạo áp lực và khiến cho việc nói dối của người kia hao tốn nhiều năng lượng tâm trí hơn, như yêu cầu họ kể lại câu chuyện theo trình tự ngược lại.

So the next time you are trying to gauge the veracity of an individual’s story, stop looking at the clichéd “lying signs” and learn how to spot more subtle behaviors that might be linked to deception. When necessary, take a more active approach by adding pressure and make telling the lie more mentally taxing by asking the speaker to relate the story in reverse order.

Sau cùng, và có lẽ quan trọng nhất là bạn phải tin vào bản năng của mình. Bạn có thể có năng lực trực giác cực nhạy để nhận ra sự chân thật và sự dối trá, bạn chỉ cần học cách lưu tâm đến những linh cảm này.

Finally, and perhaps most importantly, trust your instincts. You might have a great intuitive sense honesty versus dishonesty, you just need to learn to heed those gut feelings.

980x.jpg
Nguồn: behdad.org

Tham khảo. View Article Sources

Bond, C.F., & DePaulo, B.M. (2006). Individual differences in judging deception: Accuracy and bias. Psychological Bulletin, 134(4), 477-492.

Brinke, L.T., Stimson, D. S., Carney, D.R. (2014). Some evidence for unconscious lie detection. Psychological Science, 25(5), 1098-1105. 10.1177/0956797614524421.

Ehrlichman, H., & Micic, D. (2012). Why do people move their eyes when they think? Current Directions in Psychological Science, 21(2), 96-100. doi: 10.1177/0963721412436810.

Geiselman, R.E., Elmgren, S., Green, C., & Rystad, I. (2011).  Training laypersons to detect deception in oral narratives and exchanges.  American Journal of Forensic Psychology, 32, 1-22.

Hartwig, M., & Bond, C.F. (2001). Why do lie-catchers fail? A lens model meta-analysis of human lie judgments. Psychological Bulletin, 137(4), 643-659.

Serota, K.B., Levine, T.R., & Boster, F. (2009). The prevalence of lying in America: Three studies of self-reported lies. Human Communication Research, 36(1), 2-25. DOI: 10.1111/j.1468-2958.2009.01366.x.

Vrij, A., Mann, S.A., Fisher, R.P., Leal, S., Milne, R., & Bull, R. (2008). Increasing cognitive load to facilitate lie detection: The benefit of recalling an event in reverse order. Law and Human Behavior, 32(3), 253-265.

Nguồn: https://www.verywellmind.com/how-to-tell-if-someone-is-lying-2795917

Như Trang.