Tâm lý học là một ngành rộng lớn bao gồm các nghiên cứu về suy nghĩ, hành vi, sự phát triển, nhân cách, cảm xúc, động lực,… của con người. Nắm được tâm lý học có thể giúp ta thấu hiểu, lý giải hành động của bản thân cũng như của những người xung quanh.

Psychology is a broad field that encompasses the study of human thought, behavior, development, personality, emotion, motivation, and more. Gaining a richer and deeper understanding of psychology can help people achieve insights into their own actions as well as a better understanding of others.

6961733054_8768a337f8_b

Tâm lý học là gì? What is Psychology?

Định nghĩa đơn giản nhất: Tâm lý học là ngành khoa học nghiên cứu tâm trí và hành vi.

The simplest definition of psychology is that it is the study of the mind and behavior.

Các nghiên cứu trong tâm lý học sẽ đi tìm hiểu và lý giải phương thức con người suy nghĩ, hành động và cảm nhận. Các nhà tâm lý học cũng nỗ lực nghiên cứu các yếu tố có khả năng tác động lên suy nghĩ và hành vi, bao gồm cả ảnh hưởng sinh học lẫn các áp lực mang tính xã hội.

Research in psychology seeks to understand and explain how people think, act, and feel. Psychologists strive to learn more about the many factors that can impact thought and behavior, ranging from biological influences to social pressures. 

Tâm lý học có ứng dụng đa dạng trong trị liệu sức khỏe tâm thần, tăng cường hiệu suất, tự lực, công thái học, và nhiều lĩnh vực sức khỏe và đời sống khác. Rất khó để có thể tóm gọn tất cả những nội dung của ngành này trong một định nghĩa, tuy nhiên những chủ đề về phát triển, nhân cách, suy nghĩ, cảm xúc, động lực và hành vi xã hội là những nội dung lớn mà tâm lý học luôn hướng đến tìm hiểu, dự đoán và giải thích.

Applications for psychology include mental health treatment, performance enhancement, self-help, ergonomics, and many other areas affecting health and daily life. It is difficult to capture everything that psychology encompasses in just a brief definition, but topics such as development, personality, thoughts, feelings, emotions, motivations, and social behaviors represent just a portion of what psychology seeks to understand, predict, and explain.

Hiện nay vẫn còn rất nhiều hiểu lầm về tâm lý học. Không may thay, việc mọi người hiểu sai về tâm lý học phần nhiều là do những hình dung rập khuôn về những nhà tâm lý mà truyền thông phim ảnh vẽ nên, cũng do trong thực tế, những người có bằng tâm lý thường làm ở những ngành nghề khác nhau.

There’s a lot of confusion out there about psychology. Unfortunately, such misconception about psychology  abound in part thanks to stereotyped portrayals of psychologists in popular media as well as the diverse career paths of those holding psychology degrees.

Như thường thấy trên truyền hình và phim ảnh, nhà tâm lý học là những người với năng lực phán đoán siêu phàm, có thể dùng khả năng thấu hiểu tâm trí con người để phá án và dự đoán bước đi kế tiếp của tội phạm. Một số người khác lại hình dung nhà tâm lý học thường là những người già dặn, khôn ngoan, hay ngồi trong văn phòng trang nghiêm xếp đầy sách và lắng nghe thân chủ lan man về tuổi thơ khó khăn của mình.

According to some popular television programs and movies, psychologists are super-sleuths that can use their understanding of the human mind to solve crimes and predict a criminal’s next move. Other traditional depictions present the psychologist as gray and wise, seated in a stately office lined with books, and listening to clients ramble on about their difficult childhoods.

Vậy tâm lý học thực sự là gì? Thực tế là những hình dung kể trên cũng có điểm đúng, tuy nhiên tâm lý học vẫn còn nhiều điều vượt xa hơn thế nữa. Ngành nghề về tâm lý học cực kỳ đa dạng và chính sự đa dạng này có lẽ cũng góp một phần gây ra các hiểu lầm về tâm lý học cũng như công việc của những người làm việc trong lĩnh vực này.

So what is psychology really all about? The fact is that there is a little bit of truth in these stereotypical portrayals, but there is a lot more to psychology than you might initially think. There is a tremendous diversity in psychology careers and it is perhaps this enormous range of career paths that contributes to some of the misconceptions about psychology and what psychologists do. 

Dĩ nhiên, vẫn sẽ có nhứng nhà tâm lý học tham gia phá án và có rất nhiều chuyên gia giúp đỡ mọi người giải quyết các vấn đề sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, vẫn có những người đang cố gắng tạo dựng một nơi làm việc lành mạnh cho nhân viên ở các công ty. Vẫn có những người thiết kế và thực hiện các chương trình y tế công cộng. những người khác đào sâu các chủ đề về an toàn hàng không, thiết kế máy tính, và quân sự. Bất kể làm việc ở đâu, mục tiêu chính của họ là mô tả, giải thích, dự đoán hành vi và tác động lên hành vi đó.

Sure, there are psychologists who help solve crimes and there are plenty of professionals who help people deal with mental health issues. However, there are also psychologists who contribute to creating healthier workplaces. There are psychologists that design and implement public health programs. Other psychologists investigate topics such as airplane safety, computer design, and military life. No matter where psychologists work, their primary goals are to help describe, explain, predict, and influence human behavior.

Tâm lý học đã phát triển như thế nào? How Psychology Came to Be What It Is Today

Tâm lý học ban đầu được tách ra từ Triết học và Sinh học.

Early psychology evolved out of both philosophy and biology.

Các cuộc thảo luận về hai ngành học này đã diễn ra từ xa xưa, thời của các nhà tư tưởng Hy Lạp cổ đại như Aristotle và Socrates. Từ “Psychology” có gốc từ chữ Hy Lạp “psyche”, có nghĩa “cuộc sống” hoặc “hơi thở”. Nghĩa gốc của từ bao hàm “tâm hồn” hay “bản thân”.

Discussions of these two subjects date as far back as the early Greek thinkers, including Aristotle and Socrates. The word “psychology” itself is derived from the Greek word psyche, literally meaning “life” or “breath.” Derived meanings of the word include “soul” or “self.”

Tâm lý học chính thức xuất hiện với tư cách một ngành độc lập, riêng lẻ khi Wilhelm Wundt thực hiện thí nghiệm tâm lý đầu tiên tại Đại học Leipzig, Đức năm 1879.

download
Wilhelm Wundt

The emergence of psychology as a separate and independent field of study truly came about when Wilhelm Wundt established the first experimental lab in Leipzig, Germany in 1879.

Wundt tập trung mô tả các cấu thành của tâm trí. Nội dung này chủ yếu dựa vào sự phân tích cảm giác và cảm xúc thông qua quá trình tự xem xét nội tâm (còn gọi là “phương pháp nội quan”) – một quá trình mang tính chủ quan. Wundt tin rằng nếu được huấn luyện đúng cách, đối tượng có thể xác định chính xác các quá trình tâm thần xảy ra cùng lúc với các cảm xúc, cảm giác và suy nghĩ của mình.

Wundt’s work was focused on describing the structures that compose the mind. This perspective relied heavily on the analysis of sensations and feelings through the use of introspection, an extremely subjective process. Wundt believed that properly trained individuals would be able to identify accurately the mental processes that accompanied feelings, sensations, and thoughts.

Trong suốt lịch sử phát triển, rất nhiều trường phái tâm lý học đã được hình thành nhằm lí giải tâm trí và hành vi con người. Đôi khi, một trường phái nhất định sẽ thống trị ngành tâm lý học trong một khoảng thời gian nhất định. Các trường phái đôi khi được xem là các lực lượng đối đầu nhau, nhưng mỗi trường phái đưa ra đều hướng đến mục tiêu chung trong việc thấu hiểu tâm lý học.

Throughout psychology’s history, various schools of thought have formed to explain the human mind and behavior. In some cases, certain schools of thought rose to dominate the field of psychology for a period of time. While these schools of thought are sometimes perceived as competing forces, each perspective has contributed to our understanding of psychology. 

Dưới đây là một số trường phái chính trong tâm lý học.

The following are some of the major schools of thought in psychology.

  • Chủ nghĩa cấu trúc của Wundt và Titchener là trường phái đầu tiên. Những trường phái khác cũng sớm xuất hiện ngay sau đó.

Wundt and Titchener’s structuralism was the earliest school of thought, but others soon began to emerge.

  • Nhà triết học – tâm lý học William James tạo ra trường phái Chủ nghĩa chức năng, tập trung vào mục đích của ý thức và hành vi của con người

The early psychologist and philosopher William James became associated with a school of thought known as functionalism, which focused its attention on the purpose of human consciousness and behavior.

  • Không lâu sau đó, các trường phái sơ khai đã dọn đường cho các trường phái khác, thống trị và ảnh hưởng sâu rộng hơn trong ngành tâm lý học. Thuyết phân tâm học của Sigmund Freud chú trọng vào quá trình trạng thái vô thức tác động lên hành vi ở con người.

Soon, these initial schools of thought gave way to several dominant and influential approaches to psychology. Sigmund Freud’s psychoanalysis centered on the how the unconscious mind impacted human behavior.

  • Trường phái tâm lý hành vi đã chuyển hướng không còn chỉ tập trung vào các tác động bên trong cơ thể ảnh hưởng đến hành vi mà còn nghiên cứu các hành vi bên ngoài có thể quan sát được.

The behavioral school of thought turned away from looking at internal influences on behavior and sought to make psychology the study of observable behaviors.

  • Sau này, các trường phái tâm lý nhân văn chú trọng đến tầm quan trọng của sự phát triển cá nhân và tự khẳng định bản thân.

Later, the humanistic approach centered on the importance of personal growth and self-actualization.

  • Vào những  năm 60 – 70, cuộc cách mạng về nhận thức đã khuyến khích các nhà khoa học đào sâu hơn các quá trình tâm thần bên trong cơ thể như tư duy, đưa ra quyết định, phát triển ngôn ngữ, và trí nhớ.

By the 1960s and 1970s, the cognitive revolution spurred the investigation of internal mental processes such as thinking, decision-making, language development, and memory.

4 Điều cần biết về tâm lý học Top 4 Things to Know About Psychology

1. Tâm lý học vừa là một ngành khoa học ứng dụng vừa là một ngành mang tính lý thuyết. Psychology Is Both an Applied and Theoretical Discipline

Tâm lý học vừa là một ngành học thuật vừa là một ngành ứng dụng, nghiên cứu tâm trí và hành vi con người. Các nghiên cứu tâm lý học nhằm tìm hiểu và giải thích cách thức con người tư duy, hành động và cảm nhận. Các nhà khoa học giúp ta lý giải tại sao người ta lại cư xử theo một cách thức nào đó cũng như các yếu tố khác nhau có thể ảnh hưởng lên tâm trí và hành vi con người.

Psychology is both an applied and academic field that studies the human mind and behavior. Research in psychology seeks to understand and explain how we think, act, and feel. Research psychologists contribute to our understanding of why people behave as they do as well as different factors that can impact the human mind and behavior.

Hâu hết chúng ta biết một phần lớn tâm lý học là dành cho việc chẩn đoán và điều trị các vấn đề về sức khỏe tâm thần, nhưng đó chỉ là bề nổi của tảng băng khi người ta nhắc đến ứng dụng của tâm lý học. Bên cạnh sức khỏe tâm thần, tâm lý học có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực đa dạng ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống bao gồm sống khỏe, công thái học, động lực, hiệu suất, v.v…

As most people already realize, a large part of psychology is devoted to the diagnosis and treatment of mental health issues, but that’s just the tip of the iceberg when it comes to applications for psychology. In addition to mental health, psychology can be applied to a variety of issues that impact health and daily life including well-being, ergonomics, motivation, productivity, and much more.

2. Tâm lý học có nhiều phân ngành đa dạng There Are Many Different Specialty Areas in Psychology

Tâm lý học và một lĩnh vực rộng lớn và đa dạng. Theo thời gian thì một số phân ngành và ngành đặc thù đã xuất hiện. Sau đây là một số các phân ngành chính trong nghiên cứu và ứng dụng tâm lý học:

Psychology is a broad and diverse field. Some different subfields and specialty areas have emerged. The following are some of the major areas of research and application within psychology:

  • Tâm lý học dị thường là một ngành nghiên cứu các hành vi dị thường và bệnh học tâm thần. Nhóm ngành đặc thù này tập trung vào nghiên cứu và điều trị hàng loạt các rối loạn tâm thần, có liên hệ mật thiết với tâm lý học trị liệu và tâm lý học lâm sàng.

Abnormal Psychology is the study of abnormal behavior and psychopathology. This specialty area is focused on research and treatment of a variety of mental disorders and is linked to psychotherapy and clinical psychology.

  • Tâm lý sinh học, còn gọi là sinh tâm lý học, nghiên cứu sự tác động của các quá trình sinh học tác động lên tâm trí và hành vi. Đây là lĩnh vực gần với Khoa học thần kinh và tận dụng các công cụ như chụp MRI và PET để quan sát tổn thương thần kinh hoặc các biểu hiện dị thường của não bộ.

Biological Psychology, also known as biopsychology, studies how biological processes influence the mind and behavior. This area is closely linked to neuroscience and utilizes tools such as MRI and PET scans to look at brain injury or brain abnormalities.

  • Tâm lý học lâm sàng tập trung đánh giá, chẩn đoán và điều trị các rối loạn tâm thần. Đây cũng được xem là lĩnh vực nghề nghiệp rộng lớn nhất của tâm lý học.

Clinical Psychology is focused on the assessment, diagnosis, and treatment of mental disorders. It is also considered the single largest area of employment within psychology.

  • Tâm lý học nhận thức là ngành học nghiên cứu quá trình tư duy và nhận thức của con người. Các nhà tâm lý học nhận thức nghiên cứu các chủ đề về sự tập trung, trí nhớ, nhận thức, ra quyết định, giải quyết vấn đề và lĩnh hội ngôn ngữ.

Cognitive Psychology is the study of human thought processes and cognitions. Cognitive psychologists study topics such as attention, memory, perception, decision-making, problem-solving, and language acquisition.

  • Tâm lý học so sánh là phân ngành liên quan đến nghiên cứu hành vi động vật. Nghiên cứu dạng này có thể giúp ta hiểu sâu hơn và rộng hơn tâm lý trên con người.

Comparative psychology is the branch of psychology concerned with the study of animal behavior. This type of research can lead to a deeper and broader understanding of human psychology.

  • Tâm lý học phát triển là ngành quan tâm đến sự sinh trưởng và phát triển của con người qua các giai đoạn trong vòng đời. Các học thuyết thường tập trung vào phát triển khả năng nhận thức, đạo đức, chức năng xã hội, bản sắc cá nhân và các lĩnh vực khác của đời sống.

Developmental Psychology is an area that looks at human growth and development over the lifespan. Theories often focus on the development of cognitive abilities, morality, social functioning, identity, and other life areas.

  • Tâm lý học pháp chứng là ngành khoa học ứng dụng, tập trung vào việc ứng dụng các nghiên cứu và nguyên tắc trong tâm lý học trong hệ thống tư pháp và pháp ly nói chung.

Forensic Psychology is an applied field focused on using psychological research and principles in the legal and criminal justice system.

  • Tâm lý học tổ chức và công nghiệp là ngành ứng dụng các nghiên cứu tâm lý để tăng cường hiệu suất làm việc và phục vụ công tác tuyển chọn nhân viên.

Industrial-Organizational Psychology is a field that uses psychological research to enhance work performance, and select employees.

  • Tâm lý học nhân cách tập trung tìm hiểu quá trình phát triển của nhân cách cũng như các kiểu tư duy, hành vi và các đặc tính tạo nên sự khác biệt của mỗi cá nhân.

Personality Psychology focuses on understanding how personality develops as well as the patterns of thoughts, behaviors, and characteristics that make each individual unique.

  • Tâm lý học xã hội chú trọng nghiên cứu hành vi của một nhóm người cũng như sự tác động của các yếu tố xã hội lên hành vi của cá nhân. Các chủ đề thuộc ngành này bao gồm thái độ, định kiến, sự phục tùng và sự hung hăng.

Social Psychology focuses on understanding group behavior as well as how social influences shape individual behavior. Topics studied by social psychologists include attitudes, prejudice, conformity, and aggression.

  1. Tâm lý học sử dụng các phương pháp khoa học Psychologists Utilize Scientific Methods

Các nhà khoa học sử dụng phương pháp khoa học khách quan để tìm hiểu, giải thích và dự đoán hành vi con người. Các nghiên cứu tâm lý đều mang tính cấu trúc cao, bắt đầu bằng một giả thiết, và sau đó kiểm tra bằng thực nghiệm. Vì tâm lý học đã tách rời ra khỏi triết học, người ta bắt đầu đưa vào ngày càng nhiều những phương pháp nghiên cứu khoa học hơn . Các nhà nghiên cứu sẽ sử dụng hàng loạt các kỹ thuật bao gồm thí nghiệm, nghiên cứu tương quan và nghiên cứu theo chiều dọc.

Psychologists use objective scientific methods to understand, explain, and predict human behavior. Psychological studies are highly structured, beginning with a hypothesis that is then empirically tested. As psychology moved away from its philosophical roots, psychologists began to employ more and more scientific methods to study human behavior. Contemporary researchers use a variety of scientific techniques including experiments, correlational studies, and longitudinal research.

4. Tâm lý học có nhiều ứng dụng khác nhau There Are Many Different Applications for Psychology

Ứng dụng dễ thấy nhất của tâm lý học là trong mảng chăm sóc sức khỏe tâm thần. Ở đây, các nhà tâm lý sẽ sử dụng các nguyên lý, nghiên cứu và các kết quả lâm sàng để giúp khách hàng kiểm soát và vượt qua các triệu chứng về các nỗi đau tâm thần và các bệnh tâm lý. Ngoài ra, các nghiên cứu tâm lý có thể tác động lên các chính sách công, giúp vạch ra các ý tưởng y tế công cộng và có thể hướng đến tiếp cận giáo dục và các chương trình phát triển ở trẻ em.

The most obvious application for psychology is in the field of mental health where psychologists use principles, research, and clinical findings to help clients manage and overcome symptoms of mental distress and psychological illness. There are also many others ways that psychology used to help people live better, healthier life. Psychological research can have an impact on public policy, can be used to design public health initiatives, and can guide approaches to education and child development programs.

20120409-psychology

Như bạn thấy đấy, tuy tâm lý học có thể được coi là một ngành khoa học trẻ nhưng ảnh hưởng của nó vẫn rất sâu và rộng. Phương thức đánh giá, chẩn đoán và điều trị các bệnh tâm thần là mối quan tâm chính của tâm lý học, nhưng những thứ mà tâm lý học hướng đến còn nhiều hơn thế. Ngày nay, các nhà tâm lý học đang nỗ lực lý giải rất nhiều khía cạnh khác nhau của tâm trí và hành vi con người, giúp ta hiểu biết thêm những điều mới trong hành trình khám phá suy nghĩ của con người cũng như các tác động to lớn của tâm lý học lên cuộc sống hằng ngày.

As you can see, while psychology may be a relatively young science it also has a tremendous amount of both depth and breadth. The assessment, diagnosis, and treatment of mental illness are central interests of psychology, but psychology encompasses much more than mental health. Today, psychologists seek to understand many different aspects of the human mind and behavior, adding new knowledge to our understanding of how people think as well as developing practical applications that have an important impact on everyday human lives.

Nguồn: https://www.verywell.com/what-is-psychology-2795604

Như Trang.