Bạn đã bao giờ có cảm giác râm ran trong người, nghĩ rằng có điều gì đó sắp xảy ra… và rồi nó xảy ra thật? Hoặc bạn có từng mơ về một sự kiện chưa xảy ra và rồi nó xảy ra đúng như vậy không? Linh cảm, vốn được mô tả là khả năng dự đoán trước một sự kiện trong tương lai, thực ra là một trải nghiệm khá phổ biến của con người.
Ever have a tingly feeling that something is going to happen…and then it does? Or maybe you’ve dreamt about a future event that ends up coming true. Premonitions, which describe the ability to predict a future event, are actually a fairly common human experience.1
Chúng ta vốn đều muốn có thể biết được điều gì sẽ diễn ra, và đôi khi tiềm thức của chúng ta chọn ra những gợi ý cho rằng một thứ gì đó có khả năng cao sẽ xảy ra. Đương nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng đúng, nhưng khi các giác quan nhạy bén cứ nghĩ đến cái gì là cái đó xảy ra, thì ta có thể nghĩ mình đã dự đoán được tương lai.
We are wired to want to be able to know what’s going to happen, and sometimes our subconscious picks up on cues that something is likely to occur. We’re not always right, of course, but when our spidey senses pick up on something that ends up actually occurring, we might think we’ve predicted the future.
Thực tế là, dù nghe như kiểu trực giác là có thật, nhưng không có bằng chứng cho thấy ta có thể dự đoán chính xác được tương lai chỉ bằng trực giác. Đôi khi linh cảm của chúng ta đúng, nhưng nó như kiểu “đồng hồ hỏng thì cũng đúng giờ hai lần một ngày.”
The fact is, while it might feel like premonitions are real, there isn’t evidence that it’s possible to correctly predict the future based on intuition alone. Sometimes our premonitions come true, but as the saying goes, “even a broken clock is right twice a day.”2
Tuy vậy, việc tìm hiểu lý do tại sao linh cảm lại xảy ra trong tâm trí, cảm giác chúng ra sao, và làm sao để xử lý chúng, là một đề tài rất thú vị – cũng là đề tài ta sẽ tìm hiểu trong bài viết này cũng với sự dẫn dắt của chuyên gia.
Still, the exploration of why premonitions happen in our psyches, what they feel like, and how to cope with them, is a fascinating subject—one which we’ll tackle here, with experts to guide the way.
Hiểu về linh cảm. Understanding Premonition
Theo Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA), linh cảm – thường được gọi là precognition (linh tính, linh cảm) trong bối cảnh tâm lý học – là khả năng một người có thể dự đoán hoặc cho rằng mình đã dự đoán được một sự kiện trong tương lai.
According to the American Psychological Association (APA), a premonition—usually referred to as “precognition” in psychological settings—is the ability of a person to predict or perceive that they’ve predicted a future event.1
Khái niệm linh tính trong sức khỏe tâm thần là một chủ đề thú vị. Các nhà nghiên cứu đã để ý thấy rằng năng lực dự đoán tương lai là một phần thiết yếu của loài người, nhằm mục đích bảo vệ và giúp ta thích nghi.
The concept of premonition as it relates to mental health is a fascinating topic. Researchers have noted that the ability to predict the future is an essential part of being human, and has protective and adaptive purposes.
Ví dụ, nếu ta thấy một đám mây đen khắp bầu trời, ta sẽ nghĩ rằng trời sắp mưa, và rồi mang theo dù khi ra ngoài. Nếu ta ngửi thấy mùi khói, ta có thể dự đoán một đám cháy có thể đang diễn ra, và thực hiện những lưu ý cần thiết.
For example, if we see a group of dark clouds looming in the sky, we will likely predict it will rain, and then take an umbrella out with us. If we smell smoke, we can predict a fire might be happening, and take necessary precautions.3
Nhưng bạn nghĩ thế nào khi ta dự đoán các sự kiện tương lai mà không dựa trên năm giác quan? Ý tưởng ở đây cho rằng tiềm thức của chúng ta có thể nắm bắt được những gợi ý mà giác quan không thể cảm nhận được, theo Brittany AStrom, trị liệu viên, giám sát lâm sàng tại OC Revive.
But what about when we are able to predict future events not based on anything picked up with our five senses? The idea is that our subconscious likely picks up on imperceptible clues that give us hints, says Brittany Astrom, LMFT, clinical supervisor at OC Revive.
Trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, linh cảm thường được xem là những chỉ dẫn mà tâm trí chọn ra và xử lý những gợi ý vốn chẳng mấy rõ ràng, mang chúng đến tầng ý thức. Những linh cảm này có thể dao động từ những nghi ngờ hoặc trực giác mơ hồ đến những giấc mơ cụ thể dường như có thể báo trước điều sắp diễn ra,” bà giải thích.
“In the field of mental health, premonitions are often viewed as indications that the mind can pick up on and process subtle cues which are not readily apparent to conscious awareness. Such inklings may range from vague suspicions or intuitions to concrete dreams that seem to foretell what is going to happen,” she explains.4
Natalie Rosado, tư vấn viên sức khỏe tâm thần và sáng lập viên kiêm chủ sở hữu của Tampa Counseling place, đồng ý với góc nhìn này. “Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần và tâm lý học, linh cảm thường có liên quan đến quá trình xử lý thông tin trong tiềm thức của một người, nơi não bộ chọn ra những gợi ý mơ hồ mà ta không ngay lập tức nhận thức ngay được,” bà chia sẻ. “Điều này có thể đưa đến cảm nhận rằng mình “biết” một thứ gì đó sắp diễn ra mà không hiểu thế nào và do đâu.”
Natalie Rosado, LMHC, licensed mental health counselor and founder and owner of Tampa Counseling Place, agrees with this take. “In the context of mental health and psychology, premonitions are often linked to a person’s subconscious processing of information, where the brain is picking up on subtle cues we don’t immediately register consciously,” she says. “This can lead to a sense of ‘knowing’ something is going to happen without understanding how or why.”4
Các dạng linh cảm khác nhau. Different Types of Premonitions
Linh cảm đi vào ý thức bằng nhiều cách, và mỗi chúng ta sẽ trải nghiệm những cách khác nhau. Dưới đây là một số dạng linh cảm thường gặp nhất, theo Rosado:
Premonitions come into our consciousness in various ways, and each of us experience them in different ways. Here are some of the most common types of premonitions, according to Rosado:
– Linh cảm từ giấc mơ, xảy ra khi ta ngủ, và mơ về một sự kiện tương lai sẽ xảy ra sau này.
Dream premonitions, which happen while we sleep and involve dreaming about a future event that later happens5
– Linh cảm cảm xúc, có liên quan đến một cảm xúc sâu sắc theo kiểu những dự đoán cho các sự kiện trong tương lai.
Emotional premonitions, which involve powerful emotions that feel like predictions of future events
– Linh cảm thị giác, xảy ra khi ta trải nghiệm những hình ảnh sống động trong tâm trí như kiểu dự đoán được tương lai.
Visual premonitions, which are when we experience vivid mental images that seem to predict the future
– Linh cảm thính giác, xảy ra khi ta nghe thấy âm thanh hoặc giọng nói cảm giác như có thể cung cấp cho ta thông tin về tương lai.
Auditory premonitions, which is when we hear sounds or voices that seem to be providing us with information about the future
– Linh cảm cơ thể, xảy ra khi ta trải nghiệm các triệu chứng cơ thể, như một cơn ớn lạnh hoặc cảm giác bồn chồn trong người.
Physical sensations, which are when we experience physical symptoms, like a chill or a feeling of unease
Dấu hiệu bạn có thể đang có linh cảm. Signs You May Be Experiencing a Premonition
Cách ta trải nghiệm linh cảm có thể khác nhau đáng kể tùy theo từng người, theo Astrom. Một số người cảm thấy lo lắng, đặc biệt là nếu là linh cảm xấu. Một số khác cảm thấy hào hứng – ví dụ như nếu linh cảm của họ là tốt và rồi thành sự thật. “Cách một người phản ứng bằng cảm xúc phụ thuộc rất nhiều vào bối cảnh cá nhân và dạng linh cảm,” Astrom giải thích.
The way that premonitions are experienced can vary considerably from one person to another, says Astrom. Some folks feel worried, especially if their premonitions are negative. Others may feel excited—for example, if their premonition was positive and it came true. “How one responds emotionally largely depends on his own context and what kind of premonition it is,” Astrom explains.
Nhưng nó không chỉ là một phản ứng cảm xúc sẽ xuất hiện khi bạn có một linh cảm. Nhiều người trải nghiệm vô số cảm giác, cảm xúc và hành vi. Dưới đây là một số dấu hiệu và triệu chứng của linh cảm, theo Rosado:
But it’s not just an emotional response that will happen when you have a premonition. May people experience a myriad of sensations, emotions, and behaviors. Here are some of the signs and symptoms of premonitions, according to Rosado:
– Lo lắng, bồn chồn, thường gặp nhất là khi linh cảm có liên quan đến một sự kiện tiêu cực.
Anxious, uneasy feelings, most commonly when the premonition is linked to a negative event
– Cảm giác sống động và sâu sắc đi kèm với niềm tin mãnh liệt rằng điều gì đó sẽ xảy ra.
Vivid or intense sensations coupled with a strong conviction that something is going to happen
– Cảm giác cơ thể, như nhịp tim tăng nhanh, ớn lạnh, cảm giác nặng nề.
Physical sensations, like racing heartbeat, chills, feeling of heaviness
– Bình tĩnh mà chắc chắn hoặc cảm giác biết rõ.
Calm certainty or a clear sense of knowing
– Ảnh hướng lớn lên tinh thần khiến chủ thể thay đổi kế hoạch hoặc hành động cẩn trọng dựa trên linh cảm mình có.
Strong emotional impacts that cause individuals to change their plans or take precautions based on the feelings of premonition
Nguyên nhân và yếu tố châm ngòi cho một linh cảm. Causes and Triggers of a Premonition
Sự thật là, mặc dù hiện tượng này đã được nghiên cứu, không ai biết chắc nguyên nhân linh cảm xuất hiện từ góc độ tâm lý học. Tuy nhiên, có một vài học thuyết giúp lý giản, học thuyết phổ biến nhất cho rằng suy nghĩ trong vô thức đóng vai trò lớn ở đây – tức là, những trải nghiệm và cảm giác trong quá khứ về sự kiện tương lai có thể ảnh hưởng đến cảm giác của ta trong tiềm thức và khiến ta cảm giác có một linh cảm về tương lai.
The truth is, although the phenomenon has been studied, no one knows for sure what causes premonitions from a psychological perspective.6 However, there are some theories, the most prominent of which is that our unconscious thoughts are at play here—i.e., that our past experiences and feelings about future events may subconsciously be influencing our feelings and cause us to feel a sense of premonition about the future.4
Theo góc độ tâm lý học, linh cảm có thể xuất hiện bởi khả năng não bộ đồng bộ hóa một lượng khổng lồ thông tin và nhận ra những dạng thức một cách nhanh chóng mà không cần tiếp cận chúng bằng ý thức.
Psychologically, premonitions may result from the brains’ ability to unconsciously synthesize large amounts of information and recognize patterns quickly without having conscious access to them.
— BRITTANY ASTROM, LMFT
“Điều này xảy ra với tần suất cao hơn trong các khoảng thời gian căng thẳng hoặc thay đổi lớn khi trạng thái cảnh giác được đặt lên hàng đầu,” bà nói.
“This happens more during periods of stress or significant change when vigilance is higher up there in the head,” she says.
Nói cách khác, chúng ta sẽ dễ trải nghiệm linh cảm khi có xuất hiện yếu tố kích thích cảm xúc hoặc căng thẳng. Điều này có thể là những thay đổi lớn trong cuộc sống và căng thẳng cao độ.
In other words, we are more likely to experience premonitions when we are experiencing emotional triggers and stresses. These may include major life changes and significant stress.
Một số nhà nghiên cứu đã đặt ra giả thiết cho rằng linh cảm thực sự là một cách để ta cố gắng xử lý các yếu tố gây căng thẳng nghiêm trọng. Sau cùng thì, việc biết được điều gì sẽ xảy ra trong tương lai nghĩa là bạn ít nhiều kiểm soát được điều sắp diễn ra, vốn có thể bình ổn những cảm giác mất kiểm soát xuất hiện khi con người ta bị căng thẳng.
Some researchers have hypothesized that premonitions are actually a way for us to try to cope with serious stressors. After all, knowing what’s going to happen in the future means you have some control over what is going to happen, which can calm down some of the out-of-control feelings that people feel when they’re stressed.2
Ứng phó với những linh cảm mãnh liệt hoặc liên tục. Coping With Powerful or Frequent Premonitions
Việc trải nghiệm linh cảm, đặc biệt là những linh cảm mãnh liệt hoặc xuất hiện thường xuyên, có thể ảnh hưởng lớn lên tinh thần và bạn có thể gặp khó khăn trong việc ứng phó với chúng. Rosado có chia sẻ một số phương pháp giúp kiểm soát linh cảm:
Experiencing premonitions, especially powerful or frequent ones, can be emotionally taxing, and you may be finding it difficult to cope. Rosado shared some methods for managing premonitions:
– Lồng ghép chánh niệm và các kỹ thuật thư giãn vào đời sống hằng ngày; có thể bao gồm các bài tập hít thở sâu, thư giãn cấp tiến, thiền và viết nhật ký.
Incorporate mindfulness and relaxation techniques into your day; these may include deep breathing exercises, progressive relaxation, meditation, and journaling
– Tái cấu trúc nhận thức, vốn giúp thách thức và tái chỉnh khung các suy nghĩ tiêu cực.
Cognitive restructuring, which involves challenging and reframing negative thoughts
– Học cách chấp nhận, có thể là chấp nhận rằng đôi khi linh cảm là một phần trong “bức tranh phong cảnh” tinh thần và cảm xúc của bạn.
Practice acceptance, which may look like accepting that sometimes premonitions are part of your mental and emotional landscape
– Hạn chế tiếp xúc với các thứ kích thích linh cảm, như các yếu tố gây căng thẳng hoặc một số môi trường nhất định.
Limit exposure to premonition stimulants, such as stressors or certain environments
– Cân nhắc trị liệu – trị liệu nhận thức hành vi (CBT), có thể đặc biệt hiệu quả trong kiểm soát các suy nghĩ căng thẳng và xâm lấn như linh cảm.
Consider therapy—cognitive behavioral therapy (CBT) may be particularly effective in managing anxious or intrusive thoughts like premonitions
– Tập trung vào những sở thích, các mối quan hệ xã hội, và các hoạt động tự chăm sóc bản thân vốn mang đến cho bạn niềm vui và có thể giúp chuyển dời sự tập trung khỏi linh cảm.
Focus on hobbies, social relationships, and self-care modalities that bring you joy and may help shift focus off premonitions
Củng cố linh cảm giúp bản thân phát triển. Harnessing Premonitions for Personal Growth
Mặc dù trải nghiệm linh cảm thường xuyên có thể khó chịu, đặc biệt là khi chúng có liên quan đến cảm giác lo âu, nhưng là một người có linh cảm không phải lúc nào cũng tệ.
Although experiencing frequent premonitions may feel unpleasant, in particular when they are linked to anxious feelings, being someone who has premonitions isn’t necessarily a bad thing.
Việc trải nghiệm linh cảm thường xuyên có thể là công cụ hữu ích giúp phát triển bản thân, theo Astrom. “Chúng hoạt động như những yếu tố châm ngòi khiến ta tự chiêm nghiệm bản thân, từ đó khiến ta tự nhận thức chính mình tốt hơn giúp ta làm quen với những suy nghĩ và cảm xúc sâu bên trong chúng ta,” bà mô tả. “Việc chiêm nghiệm những điều này có thể giúp phát triển các kỹ năng ra quyết định bằng cách gia tăng trực giác.”
Experiencing premonitions frequently can be a useful tool in self-growth, says Astrom. “They act like triggers that make us reflect on ourselves, thus making us self-conscious so we get more familiar with our deep thoughts and feelings,” she describes. “Reflecting on these things will enable one to develop good decision-making skills by enhancing their intuition.”
Rasado cho rằng bạn có thể hướng trải nghiệm cảm giác linh cảm theo chiều hướng tích cực hơn, nghĩ về nó như những gợi ý giúp ta hiểu rõ hơn suy nghĩ và đời sống nội tâm, cũng như một phương tiện giúp ta hiểu rõ hơn bản thân mình.
Rosado suggests that you can spin your experiences of premonitions in a more positive light, thinking of them as clues to your inner life and thoughts, as well as vehicles toward understanding yourself better.
Hãy coi linh cảm như công cụ giúp khám phá bản thân, tìm hiểu những nỗi sợ, ham muốn và động lực của chính mình, và sử dụng linh cảm tích cực để thiết lập và theo đuổi những mục tiêu cá nhân.
Embrace premonitions as tools for self-discovery, exploring your fears, desires, and motivations, and use positive premonitions to set and pursue personal goals
— NATALIE ROSADO, LMHC
“Ngoài ra, hãy để linh cảm được khơi gợi nên sự sáng tạo và cải tiến trong quá trình xử lý vấn đề và hoạt động sáng tạo,” Rosado chia sẻ. “Additionally, let premonitions inspire creativity and innovation in problem-solving and creative endeavors,” Rosado says.
Bà khuyến khích mọi người chiêm nghiệm các trải nghiệm mình có với linh cảm qua viết nhật ký, tập chánh niệm, và chia sẻ trải nghiệm của mình với người khác. “Thường xuyên chiêm nghiệm, cân bằng tính hợp lý và trực giác, tìm kiếm hỗ trợ, và giáo dục bản thân về tâm lý học đằng sau linh cảm là những bước làm thực tế giúp củng cố hiệu quả sức mạnh của linh cảm lên sự phát triển bản thân,” Rosado khuyến nghị.
She encourages people to reflect on their experiences with premonitions through journaling, practicing mindfulness, and sharing your experiences with others. “Regular reflection, balancing rationality and intuition, seeking support, and educating yourself about the psychology of premonitions are practical steps to effectively harness their power for personal growth,” Rosado offers.
Giải đáp một số quan niệm sai lầm về linh cảm. Debunking Misconceptions About Premonition
Có nhiều đồn đại và quan niệm sai lầm về linh cảm cần đào sâu khám phá.
There are a couple myths and misconceptions about premonitions that it’s worth exploring.
Đầu tiên, dù ta có muốn tin linh cảm có vai trò dự đoán tương lai, hoặc rằng chúng làm được điều đó trong một số nghi lễ tâm linh, siêu nhiên, hoặc thần thoại, nhưng điều này là không đúng. “Trong hầu hết các trường hợp, chúng đơn giản chỉ là sản phẩm của hệ thống xử lý thông tin phức tạp trong não bộ,” Astrom mô tả.
First, as much as we would like to believe premonitions have a role in predicting the future, or that they do so in some spiritual, supernatural, or mythical manner, this isn’t true. “In most cases, they’re simply products of our highly complex information processing system in the brain,” Astrom describes.2
Và khi linh cảm thành sự thật thì thế nào? Có nhiều yếu tố có thể biến linh cảm thành sự thật, và không có cái nào liên quan đến thế giới siêu nhiên hết. Thường là vì linh cảm dựa trên bằng chứng xác đáng, hoặc có một điều gì đó xảy ra ngẫu nhiên. “Trong thực tế, nhiều linh cảm không thành sự thật, và nhiều cái thành thật lại thực sự chỉ là ngẫu nhiên hoặc dựa trên những gợi ý tinh vi trong tiềm thức,” Rosado lưu ý.
And what about when our premonitions come true? There are many factors that may cause a premonition to become reality, and none have to do with something otherworldly. It’s usually because our premonition was based on good evidence, or that something happened by chance.2 “In reality, many premonitions do not come true, and those that do may be coincidental or based on subtle subconscious cues,” Rosado notes.
Một quan niệm sai lầm quan trọng khác cần làm rõ là linh cảm chỉ xảy ra ở người mắc các rối loạn tâm thần. Điều này không đúng. “Có linh cảm không có nghĩa là có xuất hiện một rối loạn sức khỏe tâm thần,” theo Rosado. “Mặc dù linh cảm khó chịu hoặc xuất hiện thường xuyên có thể có liên đới với lo âu hoặc các bệnh lý khác, nhưng chúng cũng có thể xuất hiện ở những người có đời sống tinh thần tốt.”
Another important misconception to clear up is that premonitions only happen to people with mental health disorders. This isn’t true. “Experiencing premonitions does not necessarily indicate a mental health disorder,” says Rosado. “While frequent or distressing premonitions can be associated with anxiety or other conditions, they can also occur in mentally healthy individuals.”7
Có nghĩa là, nếu linh cảm khiến bạn lo âu cực kỳ, hoặc nếu chúng song hành với hoang tưởng, như nhìn thấy cái không có thật hoặc nghe giọng nói bên tai, bạn nên liên hệ với chuyên gia sức khỏe tâm thần càng sơm càng tốt.
That said, if your premonitions are causing you a great deal of anxiety, or if they are coupled with hallucinations, such as seeing things or hearing voices, you should get in touch with a mental health provider as soon as possible.
Kết luận. The Bottom Line
Hầu hết chúng ta đều ít nhiều có linh cảm trong đời – và đôi khi những linh cảm này thậm chí còn thành sự thật. Từ góc độ sức khỏe tâm thần, linh cảm về cơ bản chính là tiềm thức đang tác động vào suy nghĩ và cảm giác của chúng ta về các sự kiện trong tương lai. Linh cảm không phải sự thật – chúng đơn giản chỉ là trực giác và dự cảm có thể xuất hiện trong ta.
Most of us have had premonitions at some point or another—and sometimes these premonitions even come true. From a mental health perspective, premonitions are basically our subconscious mind influencing our thoughts and feelings about future events. Premonitions aren’t facts—they are simply intuitions and inklings that we may have.
Mặc dù linh cảm đôi lúc có thể khá khó chịu, nhưng bạn có thể khai thác chúng một cách tốt đẹp để hiểu rõ và phát triển bản thân hơn. “Linh cảm giống như lời thì thầm từ tiềm thức,” Rosado kết luận. Chúng dẫn dắt chúng ta đào sâu hơn vào trực giác và thực sự nắm bắt được hành trình tìm hiểu bản thân mình hơn.”
Although premonitions can be disturbing at times, it’s possible to harness them for good—to gain greater self-understanding and experience growth. “Premonitions are like little whispers from our subconscious,” Rosado concludes. “They guide us to dig deeper into our intuition and really embrace the journey of getting to know ourselves better.”
Tham khảo. Sources
American Psychological Association. Precognition. APA Dictionary of Psychology.
Greenaway KH, Louis WR, Hornsey MJ. Loss of control increases belief in precognition and belief in precognition increases control. PLoS One. 2013;8(8):e71327. doi:10.1371/journal.pone.0071327
Mossbridge J, Tressoldi P, Utts J. Predictive physiological anticipation preceding seemingly unpredictable stimuli: a meta-analysis. Front Psychol. 2012;3. doi:10.3389/fpsyg.2012.00390
Mossbridge J, Radin D. Precognition as a Form of Prospection: A Review of the Evidence. Psychol Conscious. 2018;5(1):78-93. doi:10.1037/cns0000121
Parra A. A Phenomenological Examination of Premonition Experiences in Dreams and Waking States: A Survey Study. Australian Journal of Parapsychology. 2013;13(2):187-212.
Mossbridge J, Tressoldi P, Utts J. Predictive physiological anticipation preceding seemingly unpredictable stimuli: a meta-analysis. Front Psychol. 2012;3. doi:10.3389/fpsyg.2012.00390
Escolà-Gascón Á, Wright AC, Houran J. ‘Feeling’ or ‘sensing’ the future? Testing for anomalous cognitions in clinical versus healthy populations. Heliyon. 2022;8(11):e11303. doi:10.1016/j.heliyon.2022.e11303
Nguồn: https://www.verywellmind.com/why-am-i-having-a-premonition-8662067
Như Trang.
Exploring Psychology - Khám Phá Tâm Lý Học 