Lịch sự và Tử tế (Niceness vs. Kindness)

Bạn đã bao giờ nghe câu, “Người New York tử tế thì có, mà lịch sự thì không” chưa? Đây là một khuôn mẫu phổ biến cho rằng những người sống ở thành phố có biệt danh “Quả táo lớn” khá thô lỗ, cộc cằn nhưng tử tế. Bạn có thể nghĩ: ủa, làm sao mà tử tế nếu không lịch sự được?

Ever heard the phrase, “New Yorkers are kind but not nice”? It’s a common stereotype that those living in the Big Apple are rude and crass but kind. You might be thinking: well, you can’t be kind if you’re not nice.

Trái với quan điểm của phần đông, tử tế không đồng nghĩa với lịch sự. Trong thực tế, một số người thuộc nhóm lịch sự được cho là chỉ dễ chịu trên bề mặt, trong khi tử tế là thực sự quan tâm đến ích lợi của người khác. Như nhận định này, thực sự đúng đến đâu? Dưới đây là những điểm khác biệt giữa lịch sự và tử tế.

Contrary to popular opinion, kindness is not synonymous with niceness. In fact, some say to be nice is to be superficially pleasant while to be kind is to genuinely care about the well-being of others. But how true is this claim, really? Below, we lay out the differences between niceness and kindness.

Lịch sự và Tử tế: Những điểm khác biệt then chốt. Niceness and Kindness: The Key Differences

Bạn lịch sự hay tử tế? Theo PGS. TS. Cynthia Vejar, tư vấn viên và giám đốc ba chương trình tư vấn tại Lebanon Valley College, “Lịch sự là một kiểu gắn kết bề ngoài của ta với thế giới và mọi người xung quanh ta.” Đặt lên bàn so sánh, tử tế “mang cấp độ sâu sắc nội tâm hơn.”

Are you nice or are you kind? Well, according to Cynthia Vejar, PhD, LPC, an associate professor and the director of three counseling programs at Lebanon Valley College, “Niceness [is a] kind of outer layer of engagement with the world and with people around you.” Kindness, in comparison, “is more internal [on a] deeper level.”

Bạn có phải là người tốt hay làm những điều mang lại lợi ích cho người khác? Bạn có sự thấu cảm không? Bạn là người làm điều này điều kia cho mọi người?

Are you a good person who does things that are beneficial for others? Do you have empathy? Are you somebody who is a doer for others?

— Cynthia Vejar, PhD, LPC

TS. Molly Burrets, một nhà tâm lý học lâm sàng và một phó giáo sư tại Đại học Nam California, thấy được sự khác biệt giữa lịch sự và tử tế có gắn bó sâu sắc với động lực và tâm ý.

Molly Burrets, PhD, a licensed clinical psychologist and an adjunct professor at the University of Southern California, sees the difference between niceness and kindness as something deeply tied to motivation and intention.

“Lịch sự là sự tập trung ban đầu; nó nhấn mạnh sự tập trung vào hành vi của tôi trông như thế nào với người khác từ bên ngoài và tập trung vào cái bên ngoài,” bà nói, “Trong khi tử tế ít liên can gì đến ta trông như thế nào từ bên ngoài và tập trung hơn vào tâm ý đằng sau hành vi của chúng ta. Tôi có thể gọi nó là tập trung nội sinh, ngược lại với tập trung ngoại sinh.”

“Niceness is primarily focused; it has this extrinsic emphasis on what my behavior looks like to other people on the outside and from the outside,” she says, “whereas kindness is less about what it looks like on the outside and more about the intention behind the behavior. I call it a sort of intrinsic focus as opposed to an extrinsic focus.”

Burrets cũng chỉ ra rằng chỉ vì ai đó tử tế không có nghĩa là tự động họ sẽ lịch sự. “Khi bạn kết thúc một mối quan hệ trực tiếp và rõ ràng, khi bạn biết nó đã kết thúc, đó chính là sự tử tế với bề ngoài trông chẳng mấy “tốt đẹp,” bà lưu ý.

Burrets also points out that just because something is kind, doesn’t mean it will inherently come across as nice. “When you end a relationship directly and clearly when you know that it’s over, that is a kindness that doesn’t look nice from the outside,” she notes.

Ví dụ về lịch sự và tử tế. Examples of Niceness vs. Kindness

Một ví dụ về cách con người ta thể hiện sự tử tế với nhau hằng ngày là thông qua một tài khoản trên Threads có tên Tiny Kindnesses. Dự án này tổng hợp những câu chuyện, do người đọc gửi về, nơi họ mô tả một hành động nhỏ khiến một ngày của họ trở nên hạnh phúc. Đôi khi, chỉ là khi con người ta trao tặng nhau một lời nói nhẹ nhàng hay một vài lời động viên, có khi là một ai đó đặt và giao một bữa ăn đến một sản phụ mới sinh xong. Thỉnh thoảng, nó chỉ là một chú thích nhỏ chung chung về sự tốt đẹp nhân văn của con người.

One example of how everyday people extend kindness towards each other is an account on Threads called Tiny Kindnesses. The project is the accumulation of stories, submitted by readers, where they describe a tiny act that made their day. Sometimes, it’s people offering a gentle word or two of encouragement, other times it’s someone creating a meal delivery for a person postpartum. Occasionally, it’s just a tiny footnote on the overall goodness of humanity.

Một ví dụ về sự lịch sự, là khi ai đó hỏi bạn kiểu tóc họ mới cắt có tệ không, và nó tệ thật, nhưng bạn vẫn nói là nó đẹp. Trong khi đó, nếu thực sự tử tế, bạn sẽ nói một câu kiểu như “Ờ…, bạn biết nó có thể không phải kiểu tóc đẹp nhất bạn từng có nhưng nó sẽ dài ra và bạn vẫn sẽ xinh đẹp, bạn mới là quan trọng.”

An example of niceness, in comparison, is if someone asks if their haircut looks bad, and it does, but you still say it looks great. Whereas, if you were kind, you would say something like, “Ehh, you know it may not be the best haircut you’ve ever gotten but it’ll grow out well and you are so beautiful, you make it work!”

Tác động lên sức khỏe tinh thần và và trí tuệ cảm xúc. Effects on Mental Health and Emotional Intelligence

Bạn có biết có một mối liên hệ giữa tử tế và trí tuệ cảm xúc? Đúng vậy, Burrets chia sẻ rằng cấp độ trí tuệ cảm xúc của bạn có thể tạo nên khác biệt đáng kể lên cách bạn nhìn nhận và hành xử dựa trên sự tử tế và lịch sự.

Did you know there’s a relationship between kindness and emotional intelligence? Yep, Burrets says that your level of emotional intelligence can make a significant difference in how you perceive and act upon niceness and kindness.

“Trí tuệ cảm xúc càng cao thì bạn càng có khả năng phân biệt lịch sự và tử tế, và càng có khả năng lựa chọn được sự tử tế, ngay cả khi đó là một lựa chọn khó khăn hơn,” bà lưu ý. Nói cách khác, tùy thuộc vào mức độ dễ dàng trong quá trình xử lý, điều tiết cảm xúc của bản thân và giao tiếp mà bạn có thể phân biệt được ai đó đang chỉ tỏ ra lịch sự và ai đó thực sự tử tế. Ngoài ra, bạn còn có thể xác định được khi nào tử tế, khi nào lịch sự tùy theo tình huống phù hợp.

“The more emotional intelligence you have, the more likely you are to be able to discern between niceness and kindness, and the more likely you are to be able to choose kindness, even when it is the more difficult choice to make,” she notes. In other words, depending on how easy it is for you to process your emotions, regulate your feelings, and communicate, you can discern when someone is being nice versus kind. Plus, you can determine when to be kind vs. nice in appropriate situations.

Tử tế, lịch sự và vai trò của chúng trong các mối quan hệ. Kindness, Niceness, and Their Role on Relationships

Việc nhận ra lòng tử tế và thể hiện sự tử tế không chỉ là một chỉ số thể hiện trí tuệ cảm xúc. Mà nó còn đóng một vai trò “to lớn” trong sự thành công của các mối quan hệ. Ví dụ, Verjar chia sẻ rằng vấn đề trong lòng tin và xung đột có thể xuất hiện trong các mối quan hệ tình cảm nơi một người không nhận đủ “sự tử tế.”

Recognizing kindness and being kind isn’t just an indicator of your EQ, either. It also plays a *huge* role in the success of your relationships. For example, Verjar says trust issues and conflict can arise in romantic relationships where one partner is met “with a lack of kindness.“1

Tỏ ra lịch sự để thao túng. Using “Niceness” to Manipulate

Ngoài ra, vấn đề với thái độ lịch sự là nó bị sử dụng như kiểu “bạo lực tượng trưng” để kiểm soát và thao túng người khác.

There’s also the issue of niceness being used as “symbolic violence” to control and manipulate others.2

Chúng ta đều thấy sự lịch sự, hoặc tỏ ra lịch sự được vũ trang hóa để đặc biệt chống lại nhóm người bị thiệt thòi.

We’ve seen niceness, or perceived niceness, weaponized, particularly against marginalized people.

Lối tư duy rập khuôn cho rằng phụ nữ da màu hay nổi nóng hay người khuyết tật lúc nào cũng cay cú có thể bắt nguồn từ một ý tưởng phổ biến khi xã hội cho rằng bạn phải lịch sự để nhận được sự quan tâm và yêu thương. Điều quan trọng là ta phải biết được cách mà thái độ lịch sự được sử dụng để chống lại người từ nhiều nhóm khác nhau bao gồm cả giới tính, Burret giải thích.

The stereotype of the angry Black woman or the bitter disabled person can be traced back to this pervasive societal idea that you must be nice to receive care and compassion. It’s important to know how niceness can be used against people across many lines including gender, Burret explains.

“Người có quyền có thế hay có nhiều sức mạnh hơn, người thuộc các nhóm thống trị, có thể sử dụng lịch sự như một chiếc mặt nạ hoặc để che đậy cho những việc làm thực sự gây tổn hại đến những người thuộc nhóm thiệt thòi,” bà nói. “Và khi người thuộc các nhóm yếu thế phản ứng lại theo một cách thức không mấy lịch sự thì sự thiếu lịch sự này sẽ trở thành vũ khí chống lại họ.”

“People who are in positions of authority or have more power, people from dominant groups, can use niceness as a mask or a cover-up for doing things that are actually harmful to people that are in marginalized groups,“ she says. “And then when people that identify with marginalized groups respond in a not nice way, their lack of niceness is weaponized against them.”

Làm sao để xây dựng sự tử tế và xác định sự tử tế ở người khác? How to Develop Kindness and Identify It in Another Person

Cũng như nhiều khía cạnh khác trong phát triển bản thân, một phần của bồi đắp lòng tử tế là tự chiêm nghiệm và chánh niệm. Một cách giúp xây dựng chánh niệm là “nghĩ về những cảm xúc và hành vi của chính mình,” vốn sẽ giúp bạn “xây dựng nhận thức và trí tuệ cảm xúc giúp bạn phân biệt giữa lịch sự và tử tế,” Burrets giải thích.

As with many aspects of personal development, part of cultivating kindness is self-reflection and mindfulness. One way of developing mindfulness is by “thinking about your feelings and behaviors,” which will help you “build awareness and emotional intelligence to help you discern between niceness and kindness,” explains Burrets.

Tương tự, tự chiêm nghiệm có thể là sống ở hiện tại nhiều hơn và tự hỏi bản thân những câu hỏi mở, sâu sắc như “Hôm nay nếu làm lại mình sẽ làm khác đi điều gì?” hoặc “Sự kiện X này khiến mình cảm thấy thế nào?” Cũng có thể bao gồm cả viết nhật ký cảm xúc, tản bộ giữa thiên nhiên, hay thậm chí là tập thiền. Chỉ cần ngồi xuống tĩnh lặng trong 5 phút và để tập hợp suy nghĩ từ đó suy ngẫm về bản thân và cảm xúc của chính mình.

Similarly, being self-reflective can look like being more present and asking yourself deep open-ended questions like “What could I have done differently today?” or “How did X event make me feel?” It can also include journaling your feelings, taking a stroll in nature, or even practicing meditation. Just sitting in silence for five minutes and letting your thoughts gather is great to reflect on yourself and your feelings.

Tóm lại, tự chiêm nghiệm và nhận thức rõ cảm xúc bản thân là một bước đi tuyệt vời hướng bạn đến chánh niệm và sự quan tâm (tức tử tế) với mọi người. Như người ta nói, “Đối xử với người khác theo cách bạn muốn được đối xử.”

Overall, being reflective and aware of your feelings is a great step towards being mindful and considerate (AKA kind) to others. As the saying goes, “Treat others how you would want to be treated.”

Kết luận. Bottom Line

Lịch sự thường dựa trên kiểu cách bên ngoài với mọi người trong khi tử tế lại đến từ bên trong. Nó là một nguồn tạo động lực nội sinh khiến bạn muốn trở thành người bạn mong muốn trở thành, bất kể mọi người nhìn nhận bạn thế nào. Và hãy nhìn xem, tử tế có thể chẳng dễ dàng gì, đặc biệt là nếu bạn quan tâm đến cái mọi người nghĩ về mình. Nhưng đôi khi điều tử tế nhất bạn có thể làm đó là không cần quá lịch sự, nhưng chân thật. Vậy nên, hãy cho bản thân (và mọi người) sự tử tế cần thiết. Nó quan trọng hơn việc phải ngày nào cũng phải tỏ ra lịch sự.

Niceness is often based on outward appearance to others whereas kindness comes from within. It’s an intrinsic motivator to be the type of person you want to be, regardless of how people see you. And look, being kind can be hard, especially if you care what people think of you. But sometimes the kindest thing to do isn’t to be nice, but genuine. So, extend yourself (and others!) some much needed-kindness. It beats being nice any day.

Tham khảo. Sources

Dating and romance: the problem with kindness. Association for Psychological Science – APS.

Contandriopoulos D, Stake-Doucet N, Schilling J. Fake kindness, caring and symbolic violence. Nurs Ethics. 2024;31(6):1041-1049. doi:10.1177/09697330231209290

Nguồn: https://www.verywellmind.com/niceness-vs-kindness-8738072

Như Trang.