Làm sao để giúp một người hay tức giận (How to Help Someone With Anger Issues)?

Tức giận là một cảm xúc tự nhiên, hữu ích giúp cung cấp thông tin và phản hồi hữu ích, như khi ai đó xâm phạm ranh giới riêng tư của bạn. Tuy nhiên, thường xuyên giận dữ và không thể kiểm soát cơn thịnh nộ của bản thân có thể cho thấy một người đang có vấn đề với tình trạng này. Dưới đây là một số chiến lược hỗ trợ cho một người đang có vấn đề trong kiểm soát cơn tức giận – và một số gợi ý giúp xử lý cơn thịnh nộ của họ.

Anger is a normal, useful emotion that provides helpful information and feedback, such as when someone has violated a personal boundary. However, frequent angry outbursts and an inability to control one’s rage might indicate that a person has anger issues.1 Here are some strategies to help someone who has difficulty regulating their anger—and some tips on dealing with their rage.

“Có vấn đề trong kiểm soát cơn tức giận là khi một người đang khó điều tiết hoặc giao tiếp về cơn giận của mình và kết quả là thường hành xử hung hăng theo hướng có hại, gây tổn hại cho người khác và bản thân.”

“Having anger management issues usually means that someone has trouble regulating or communicating their anger and often acts out in a destructive manner as a result, potentially harming others or themselves.”

Leigh McInnis, tư vấn viên, giám đốc điều hành tại Newport Healthcare — Leigh McInnis, LPC, executive director at Newport Healthcare

Các dấu hiệu. Signs of Anger Issues

Theo McInnis, vấn đề trong kiểm soát cơn tức giận có thể xuất hiện theo nhiều cách. Một người có thể gặp khó khăn trong điều tiết cơn giận nếu họ:

According to McInnis, anger management issues can manifest in many different ways. A person might trouble regulating their anger if they:

– Thường cáu bực, dù với bản thân hay người khác. Often seem irritated, either with themselves or other people

– Dễ nạt nộ khi bị hỏi những câu hỏi đơn giản. Is prone to snapping when asked simple questions

– Lúc nào cũng dễ giận hoặc căng thẳng, mà không rõ yếu tố châm ngòi. Seems angry or tense all the time, with no identifiable trigger

– Hành xử hung hăng. Behaves aggressively

– Thường giữ hận thù và nuôi dưỡng suy nghĩ trả thù. Tends to hold a grudge and entertains thoughts about exacting revenge

– Tổn thương bản thân hoặc mọi người bằng lời nói, cảm xúc hoặc thể chất. Hurts themselves or others verbally, emotionally, or physically

– Cực kỳ bực bội chỉ vì những phiền phức nhỏ hoặc những thứ vụn vặt, thường vượt quá phản ứng thông thường. Gets extremely irritated at slight annoyances or petty things, often beyond what seems like a normal reaction

– Không thể bao dung với lỗi lầm hay điểm yếu của người khác. Is intolerant of others’ mistakes or weaknesses

– Tức giận khi nhớ về những thứ khiến họ buồn bực. Gets angry at the memory of things that upset them

– Hay hờn dỗi. Is often sullen and sulking

– Thể  hiện cơn thịnh nộ bằng cách đóng sầm cửa, đấm vào tường hoặc các hành vi hung hăng khác. Expresses rage by slamming doors, punching walls, and other aggressive behavior

– Trở nên bạo lực khi tức giận, làm tổn thương bản thân hoặc mọi người xung quanh. Gets violent when angry, hurting themselves or others around them

– Tức giận vô lý. Becomes inappropriately angry

Tác động. Impact of Anger Issues

Tức giận trong thời gian ngắn có thể khá hiệu quả; ví dụ, một ai đó tức giận với con trẻ và la mắng chúng có thể cảm thấy thỏa mãn nếu điều đó khiến con trẻ chịu làm việc nhà. Tuy nhiên, trong thời gian dài, tức giận có thể gây tổn hại lên sức khỏe, mối quan hệ, công việc và chất lượng cuộc sống nói chung của một người.

Anger can seem effective in the short term; for example, someone who gets mad at their kids and shouts at them may feel satisfied if it means the kids do their chores. However, in the long term, anger issues can take a toll on the person’s health, relationships, work, and overall quality of life.2

Lên các mối quan hệ. On Relationships

McInnis liệt kê một số cách mà cơn tức giận có thể ảnh hưởng lên các mối quan hệ của một người: McInnis outlines some of the ways that anger issues can affect a person’s relationships:

– Bạn bè, thành viên gia đình, và đồng nghiệp có thể cảm thấy lo âu thấp thỏm khi tương tác với người có vấn đề về sự nóng giận.

Friends, family members, and coworkers may feel like they have to walk on eggshells when dealing with a person who has anger issues.

– Bộc phát tức giận có thể khiến người khác khó mà tin tưởng chủ thể, khó nói chuyện chân thành, hoặc cảm thấy thoải mái ở bên cạnh chủ thể, từ đó ảnh hưởng tiêu cực lên các mối quan hệ.

Explosive anger issues can make it hard for others to trust the person, speak honestly to them, or feel comfortable around them, therefore negatively impacting their relationships.

– Vấn đề với sự nóng giận của một người có thể khiến họ cảm thấy bị xã hội cô lập vì mọi người không muốn ở cạnh người có dạng hành vi này.

The person’s anger issues can lead them to feel socially isolated because people don’t want to be around this type of behavior.

– Khuynh hướng hay tức giận và bạo lực có thể khiến gia đình và bạn bè của một người có nguy cơ bị tổn hại và khiến họ cảm thấy không an toàn.

Aggressive and violent tendencies can put the person’s family and friends at risk for harm and make them feel unsafe.

– Những yếu tố này có thể hủy hoại sự hòa hợp trong gia đình và vòng xã hội của một người, khiến họ khó mà giữ nổi một công việc.

These factors can disrupt the harmony in the person’s family and social circle, and make it hard for them to hold a job.

Lên sức khỏe thể chất. On Physical Health

Tức giận là một trạng thái tâm lý và cảm xúc được theo kèm bởi sự trỗi dậy của một dòng năng lượng và một số thay đổi sinh học nhất định trong cơ thể. Những thay đổi này bao gồm:

Anger is an emotional and physiological state that is accompanied by a surge of energy and certain biological changes in the body. These changes include:2

– Căng cơ. Muscle tension

– Tăng nhịp tim. Rapid heart rate

– Tăng huyết áp. Increased blood pressure

– Phóng thích ồ ạt các hormone như adrenaline. Surge of hormones such as adrenaline

Thường xuyên bộ phát sự tức giận sâu sắc, kéo dài có thể gây tổn hại sức khỏe thể chất của một người. Theo McInnis, tác động lâu dài của cơn giận không kiểm soát lên thể chất bao gồm:

Frequent, intense, or prolonged bouts of anger can take a toll on the person’s physical health. According to McInnis, the long-term physical effects of uncontrolled anger can include:

– Đau đầu. Headaches

– Lo âu. Anxiety

– Huyết áp cao. High blood pressure

– Tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Increased risk of heart disease

Làm sao để hỗ trợ cho người có vấn đề với sự nóng giận. How to Help Someone Who Has Anger Issues

Nếu người thân bạn có vấn đề trong kiểm soát cơn tức giận, thì bạn có thể quan tâm và muốn giúp họ. McInnis chia sẻ một số bước để bạn có thể giúp họ.

If someone close to you has anger management issues, you may be concerned about them and want to help. McInnis shares some steps you can take to help them.

Khích lệ tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn. Urge Professional Help

Khích lệ người kia đi thăm khám sức khỏe tâm thần, như đi gặp trị liệu viên. Nhiều trị liệu viên có chuyên môn về tức giận và kiểm soát tức giận. Cũng có nhiều dạng trị liệu có thể giúp xử lý cơn giận, như:

Encourage the person to see a mental healthcare professional, such as a therapist. Many therapists specialize in anger management and anger issues. There are also different forms of therapy that can help treat anger, such as:2

– Trị liệu nhận thức – hành vi (CBT): Đây là dạng trị liệu thường gặp nhất cho các vấn đề liên quan đến cơn giận. Bao gồm xác định và thay đổi những dạng thức suy nghĩ và hành vi không tốt. Ví dụ, trị liệu viên có thể dẫn dắt khách hàng có vấn đề trong kiểm soát cơn giận qua các tình huống có thể châm ngòi cho cơn giận, phối hợp với họ để nhận ra chính những phản ứng quá mức và hình thành những kỹ năng ứng phó lành mạnh hơn.

Cognitive-behavior therapy (CBT): This is the most common type of therapy for anger-related issues.3 It involves identifying and changing unhelpful thought patterns and behaviors. For instance, a therapist may take a person with anger issues through scenarios that would normally trigger anger, working with them to recognize their overreaction and develop healthier coping skills.

– Trị liệu gia đình: Có thể giúp xử lý các vấn đề gây ra bởi cơn giận hướng vào gia đình của chủ thể. Nó có thể giúp chủ thể giải quyết vấn đề với bạn đời, con trẻ, cha mẹ và anh chị em, giúp cải thiện giao tiếp và thúc đẩy sự thấu hiểu và lòng bao dung.

Family therapy: This form of therapy can help address issues caused by anger directed at one’s family. It can help people resolve issues with their partner, children, parents, and siblings, helping to improve communication and promote understanding and forgiveness.

– Trị liệu hệ thống gia đình nội bộ (IFS): Thuyết hệ thống gia đình cho rằng có nhiều bộ phận trong một chủ thể (cũng như có nhiều bộ phận trong một gia đình). Một số bộ phận của chủ thể có thể bị ảnh hưởng bởi sang chấn. Mục tiêu của IFS là giúp chủ thể tiếp cận với tất cả các bộ phận trong họ để từ đó họ có thể kiểm soát cảm xúc tốt hơn.

Internal family systems therapy (IFS): The family systems theory maintains that there are different parts of the self (just as there are different parts of a family). Some parts of the self may become affected by trauma. The goal of IFS is to give a person access to all parts of themselves so they are better able to manage emotions.4

– Trị liệu tâm động học: Có thể giúp chủ thể hiểu rõ và xử lý nguyên nhân gốc rễ của cơn giận.

Psychodynamic therapy: This form of therapy can help the person better understand and address the root causes of their anger.

– Trị liệu tâm lý cảm giác-vận động: Phương pháp cảm giác-vận động trong tâm lý trị liệu hướng vào cơ thể, nghĩa là tập trung vào cách sang chấn và cảm xúc được lưu trữ lại trong cơ thể. Dạng trị liệu này sử dụng chuyển động để giúp chữa lành sang chấn và giải tỏa cảm xúc như cơn tức giận.

Sensorimotor psychotherapy: The sensorimotor approach to psychotherapy is body-oriented, which means it focuses on how trauma and emotions become stored in the body. This type of therapy uses movement to help heal trauma and release emotions such as anger.5

– Trị liệu trải nghiệm cơ thể (SE): Phương pháp này cũng tập trung vào kết nối tâm trí và cơ thể. Đôi khi còn được sử dụng để giúp người mắc rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) điều tiết cảm xúc bằng cách sử dụng nhận thức cơ thể và bằng cách nghĩ về những ký ức tích cực.

Somatic Experiencing (SE): Somatic experiencing also focuses on the body and mind connection. It is sometimes used to help people with post-traumatic stress disorder (PTSD) regulate emotions by using body awareness and by thinking about positive memories.6

Đề xuất khám sức khỏe. Suggest a Health Checkup

Bạn cũng nên khuyên người kia đi khám sức khỏe và chụp quét SPECT não, kiểm tra này có thể xác định bất kỳ nguyên nhân cơ thể tiềm ẩn nào góp phần gây ra các vấn đề liên quan đến kiểm soát cơn giận.

It can also be helpful for the person to get a health checkup and SPECT brain scan, which can identify any potential organic reasons contributing to the anger management issues.

Ứng phó với một người đang có vấn đề tức giận. Coping With Someone Who Has Anger Issues

McInnis đề xuất một số chiến lược có thể giúp bạn ứng phó với một người có vấn đề tức giận: McInnis suggests some strategies that can help you deal with a person who has anger issues:

– Bình tĩnh và cố không đả kích, dù điều này rất khó. 

Stay calm and try not to lash out in response, even if it’s difficult.

– Cho người đó không gian để tự điều chỉnh trong khi vẫn cho họ biết rằng bạn sẵn sàng nói chuyện khi cả hai đã bình tĩnh hơn. 

Give the person space to self-regulate while letting them know that you’re open to talk when you’ve both calmed down.

– Thiết lập ranh giới thể chất và cảm xúc để tự chăm lo cho sức khỏe của mình. Hãy trao đổi về những giới bạn của bạn với họ trước và sau khi xung đột leo thang, thay vì cố làm điều đó khi mọi chuyện đã rồi. 

Set emotional and physical boundaries in order to look after your own well-being. Communicate your limits to them before and after heated conflicts, rather than attempting to do so when things are heated.

– Tránh nói những điều như “Mày lúc nào cũng hủy hoại mọi thứ và mày chẳng bao giờ thay đổi cả.” Hãy sử dụng các câu có ngôi “tôi”. Thử dùng mẫu sau, “Tôi cảm thấy ___ vì ___.” Ví dụ, bạn có thể nói “Tôi cảm thấy buồn và sợ hãi khi anh la mắng tôi.” Hãy cho họ biết bạn quan tâm họ và thẳng thắn về tác động từ cơn giận của họ lên bạn và mối quan hệ. 

Avoid saying things like “You always ruin everything and you’re never going to change.” Stick to “I” statements instead. Try using the phrase, “I’m feeling ____ because ____.” For example, you can say “I felt sad and scared when you yelled at me.” Let them know that you care about them and be authentic about the impact of their anger on you and the relationship.

– Dùng câu bắt đầu bằng chữ “Tôi” để nói về cảm nhận của bạn và cách bạn muốn được đối xử. Ví dụ, bạn có thể nói “Tôi muốn được cảm thấy ____ và tôi yêu cầu ____.” 

Follow up an “I” statement with how you’d like to feel instead and how you’d like to be treated. For instance, you can say “I want to feel ___ and I request ___.”

– Tránh nói những câu như “Sao anh lại giận như vậy, chuyện có gì đâu,” hay “Đừng có làm lố/diễn lố/làm quá lên như vậy.” 

Avoid making statements like “Why are you angry, it’s not a big deal,” or “Stop being so emotional/sensitive/dramatic.”

– Khi bạn lắng nghe một người thân đang khó kiểm soát cơn giận, hãy nhắc nhở bản thân rằng bạn không có trách nhiệm phải “xử lý” nó. Bạn không cần thay đổi bản thân bằng bất cứ cách nào để né tránh hay ngừng cơn tức giận của họ lại.

When you are listening to a loved one with anger management issues, remind yourself it’s not your responsibility to “fix it.” You do not need to change yourself in any way to try to avoid or stop their anger.

– Nếu tình huống leo thang, hãy ngừng tương tác và tự cho nhau không gian riêng. Bạn cần ít nhất 20 phút để hệ thần kinh điều tiết và bình tĩnh lại và để nồng độ các chất hóa học liên đới với cơn tức giận trở lại mức bình thường. Nếu bạn ngừng tương tác với nhau, hãy làm điều đó trong ít nhất 20 phút, trong khoảng thời gian này bạn đừng cố lặp lại chuyện vừa rồi trong đầu. Thử đi tản bộ nếu được.

If the situation escalates, call a time-out and take some space from each other. It takes at least 20 minutes for the nervous system to regulate and calm down and for chemical levels associated with anger to return to normal levels.7 If you each take a time out, do so for at least 20 minutes, during which time you should try not to replay the incident in your mind. Try taking a walk if possible.

– Ưu tiên cho an toàn của bản thân. Hãy lên một kế hoạch an toàn nếu cần, bao gồm người bạn có thể gọi và nơi bạn có thể đến sau khi rời khỏi tình huống nguy hiểm. Nếu cần, hãy tìm kiếm hỗ trợ cho bạo lực gia đình. Nếu bạn đời hay thành viên gia đình mất bình tĩnh trong lúc nóng giận, điều này có thể góp phần gây ra ngược đãi thể chất, cảm xúc, lời nói và/hoặc tâm lý.

Prioritize your safety. Create a safety plan if needed, including who you can call and where you can go to leave a dangerous situation. If necessary, seek support for domestic violence. If your partner or family member lashes out in anger, this can constitute physical, emotional, verbal, and/or psychological abuse.

– Việc rời bỏ hay kết thúc mối quan hệ không phải lúc nào cũng là một lựa chọn nếu người thân yêu gặp vấn đề kiểm soát cơn nóng giận của họ.

Leaving or ending a relationship is always an option if your loved one has trouble controlling their anger.

Kết luận. Final thoughts

Ứng phó với một người có vấn đề về tức giận có thể gây tổn hại lên sức khỏe thể chất và tinh thần của bạn. Mặc dù vẫn cần cung cấp hỗ trợ mà đối phương cần, nhưng bạn cũng cần từng bước bảo vệ bản thân bạn. Có khoảng 10% trải nghiệm tức giận đều theo sau bởi sự hung hăng.

Dealing with someone who has anger issues can take a toll on your mental and physical health. While it’s important to get them the help they need, it’s equally important for you to take steps to protect yourself. Roughly 10% of anger experiences are followed by aggression.8

McInnis khuyến nghị bạn nên tâm sự với người bạn tin tưởng, tìm kiếm an toàn hoặc hỗ trợ nếu cần, và trao đổi với trị liệu viên hoặc tham gia một nhóm hỗ trợ để cảm thấy mình được lắng nghe và trợ giúp.

McInnis recommends confiding in people you trust, seeking safety or support if you need it, and seeing a therapist or joining a support group so that you feel heard and supported.

Tham khảo. Sources

National Library of Medicine. Learn to manage your anger. MedlinePlus.

American Psychological Association. Understanding anger: How psychologists help with anger problems.

Lee AH, DiGiuseppe R. Anger and aggression treatments: a review of meta-analyses. Curr Opin Psychol. 2018;19:65-74. doi:10.1016/j.copsyc.2017.04.004

Schwartz R, Goldsmith J. Internal family systems in family therapy. In: Lebow J.L., Chambers A.L., Breunlin D.C., eds. Encyclopedia of Couple and Family Therapy. Springer, Cham. 2019.

Ogden P, Minton K, & Pain C. Trauma and the body: A sensorimotor approach to psychotherapy. W. W. Norton & Company.

Brom D, Stokar Y, Lawi C, et al. Somatic experiencing for posttraumatic stress disorder: A randomized controlled outcome study. J Trauma Stress. 2017;30(3):304-312. doi:10.1002/jts.22189

The Cleveland Clinic. What Happens to Your Body During the Fight or Flight Response?. Published December 9, 2019.

American Psychological Association. How to recognize and deal with anger.

Nguồn: https://www.verywellmind.com/how-to-help-someone-with-anger-issues-5214482

Như Trang.